Zes maanden om Spaanse erfbelasting aan te geven, vijf om verlenging te vragen

De klok begint bij het overlijden, niet bij de ontdekking

De erfbelasting bij overlijden wordt verschuldigd op de dag waarop de overledene of de verzekerde persoon is overleden, of op de dag waarop een overlijdensverklaring definitief wordt (art. 24.1 van de Ley 29/1987). De aangifte volgt hetzelfde beginpunt: zes maanden voor verkrijgingen bij overlijden, met inbegrip van die van de begunstigden van levensverzekeringscontracten, gerekend vanaf de dag van het overlijden of vanaf de dag waarop de overlijdensverklaring definitief wordt (art. 67.1.a van het ISD-reglement, RD 1629/1991). Elk ander geval onder de belasting — voornamelijk schenkingen — loopt in plaats daarvan over dertig werkdagen (art. 67.1.b).

Niets in dat artikel kijkt naar de erfgenaam. Het wacht niet op een buitenlandse boedelverklaring, op het voorlezen van het testament, of op het moment waarop iemand in Manchester of Rotterdam ontdekt dat er een appartement in Torrevieja is. Dezelfde zes maanden gelden ook voor de verkrijging van een vruchtgebruik dat vrijvalt bij het overlijden van de vruchtgebruiker, zelfs wanneer de eigendom jaren eerder door een handeling onder de levenden is gesplitst — een vorm die vaak voorkomt in nalatenschappen aan de Costa Blanca.

Het verzoek om meer tijd verstrijkt een maand vóór de aangifte

Het bevoegde kantoor kan een verlenging toekennen voor een periode gelijk aan de aangiftetermijn — nog eens zes maanden (art. 68.1 RISD). Het verzoek moet worden ingediend door de erfgenamen, executeurs-testamentair of beheerders van de nalatenschap binnen de eerste vijf maanden van de aangiftetermijn, vergezeld van een uittreksel uit het overlijdensregister, met vermelding van de namen en adressen van de aangegeven of vermoedelijke erfgenamen en hun verwantschap met de overledene voor zover bekend, de locatie en de bij benadering geschatte waarde van de bezittingen en rechten, en de redenen waarop het verzoek is gebaseerd (art. 68.2).

Twee regels maken de grens bij maand vijf absoluut. Verstrijkt er een maand na het verzoek zonder dat een beslissing is meegedeeld, dan wordt de verlenging geacht te zijn toegekend (art. 68.3). En er wordt helemaal geen verlenging toegekend wanneer het verzoek wordt ingediend nadat de eerste vijf maanden zijn verstreken (art. 68.4) — niet te laat, niet gedeeltelijk: geweigerd. Een weigering is iets vriendelijker dan stilte zou zijn, omdat de aangiftetermijn dan wordt verlengd met de dagen tussen de dag na het verzoek en de dag waarop de weigering wordt meegedeeld (art. 68.5).

Wat de verlenging kost, en wat er gebeurt als zij verstrijkt

De verlenging is geen gratis tijd. Zij wordt gerekend vanaf het einde van de termijn van zes maanden die art. 67.1.a vaststelt en brengt de verplichting mee de overeenkomstige vertragingsrente te betalen tot de dag waarop het document of de aangifte wordt ingediend (art. 68.6). Dezelfde logica geldt na een weigering: duwt die verlenging in dagen de indiening voorbij de zes maanden na de verschuldigdheid, dan is rente verschuldigd over de dagen die zijn verstreken sinds het einde van de termijn van zes maanden (art. 68.5).

Eindigt de verlengde termijn zonder dat iets is ingediend, dan kan het kantoor een voorlopige aanslag opleggen op basis van de gegevens waarover de administratie beschikt, onverminderd eventuele boetes die van toepassing kunnen zijn (art. 68.7). Afzonderlijk geldt dat, wanneer een echte gerechtelijke procedure of een vrijwillige boedelprocedure over de nalatenschap loopt, de aangiftetermijnen worden onderbroken en opnieuw beginnen te lopen vanaf de dag na de dag waarop de beslissing die de gerechtelijke procedure afsluit, definitief wordt (art. 69.1).

Waarom zes maanden kort is vanuit het buitenland

Het is de rekensom die pijn doet. Het certificaat van uiterste wilsbeschikkingen kan pas worden aangevraagd nadat vijftien werkdagen sinds het overlijden zijn verstreken — een procedure van het ministerie van Justitie, geen belastingregel — zodat het dossier de eerste twee weken nog niet eens kan worden geopend. Elke erfgenaam heeft vervolgens een NIE nodig, de akte van aanvaarding en verdeling moet worden getekend voor een Spaanse notaris of via een van apostille voorziene volmacht, en de nalatenschap moet worden geïnventariseerd en gewaardeerd voordat er één cijfer op de aangifte kan worden geschreven.

Meet die stappen af tegen een lat van vijf maanden, niet van zes. Tegen het einde van maand vier weet een erfgenaam in het buitenland doorgaans of de documenten op tijd zullen aankomen, en dat is het moment om te beslissen: het verlengingsverzoek voorbereiden, of aanvaarden dat maand zes wordt besteed aan het achternajagen van een apostille waarvoor niemand u heeft gewaarschuwd.

De plusvalía municipal loopt op een eigen klok, aan een ander loket

Omvat de nalatenschap stedelijke grond, dan wil het ayuntamiento een eigen aangifte. Voor overdrachten bij overlijden bedraagt de termijn zes maanden vanaf de verschuldigdheid, verlengbaar tot een jaar op verzoek van de belastingplichtige (art. 110.2.b van de geconsolideerde wet op de lokale financiën), tegenover dertig werkdagen voor overdrachten onder de levenden (art. 110.2.a). Let op het verschil in vorm: die verlenging kent geen in de wet vastgelegde grens van vijf maanden, maar zij blijft een verzoek, elk ayuntamiento behandelt haar volgens zijn eigen verordening, en zij komt niet vanzelf omdat de verlenging voor de erfbelasting is toegekend.

Heeft het ayuntamiento zelfaangifte ingevoerd, dan vindt de betaling binnen diezelfde termijnen plaats (art. 110.4). En het gemeentehuis komt het hoe dan ook te weten: notarissen moeten het, binnen de eerste twee weken van elk kwartaal, een index sturen van elk document dat zij in het voorgaande kwartaal hebben verleden en dat het belastbare feit onthult (art. 110.7).

Als de zes maanden al voorbij zijn

Dien toch aangifte in, en doe dat voordat de administratie u schrijft. Een aangifte die te laat wordt ingediend zonder voorafgaande aanmaning, draagt de toeslag van art. 27 van de algemene belastingwet, die oploopt met de vertraging en de boetes uitsluit die anders verschuldigd zouden zijn geweest; heeft de administratie eenmaal een formele stap gezet richting regularisatie van de schuld, dan sluit die route en gaat de boeteroute open. Onze gids over te late aangifte en regularisatie zet de schaal en de vermindering uiteen voor wie betaalt op de wijze die het artikel vereist.