spainfiscalspainfiscal

Testament in Spanje en de EU-erfrechtverordening

~38 min leestijdGepubliceerd: 2026-09-10Bijgewerkt: 2026-09-10

De duurste fout die een buitenlandse eigenaar aan de Costa Blanca kan maken, kost niets om te voorkomen: overlijden met een villa in Torrevieja en een testament dat in eigen land is opgesteld en botst met de Spaanse legitieme portie. Sinds 17 augustus 2015 wordt bepaald welk recht op uw nalatenschap van toepassing is door Verordening (EU) 650/2012, en de standaardregel daarin is niet uw nationaliteit — het is de staat waar u uw gewone verblijfplaats had op het moment van overlijden. Is die staat Spanje en hebt u in een testament nooit iets anders bepaald, dan geldt het Spaanse recht voor de gehele nalatenschap, en het Spaanse recht reserveert twee derde daarvan voor uw kinderen. De verordening biedt ook de remedie, in één clausule: u kunt uitdrukkelijk kiezen voor het recht van uw nationaliteit, in een uiterste wilsbeschikking. Deze gids legt uit: de aanknopingspunten, de rechtskeuze en hoe u die formuleert, wat de Spaanse legítima werkelijk reserveert, het vruchtgebruik van de langstlevende echtgenoot, de Europese Erfrechtverklaring, hoe een Spaans testament voor een notaris wordt ondertekend, de valkuil van wederzijdse herroeping tussen twee testamenten, wat er gebeurt bij versterferfrecht, en waarom niets daarvan de Spaanse erfbelasting verandert.

Kort antwoord

Verordening (EU) 650/2012 past het recht toe van de staat waar u op het moment van overlijden uw gewone verblijfplaats had (art. 21.1), tenzij u in een testament uitdrukkelijk voor het recht van uw nationaliteit hebt gekozen (art. 22). Die keuze bepaalt de legitieme portie, nooit de belasting: over de Spaanse woning blijft Spaanse erfbelasting verschuldigd.

Valery Grinkevich

Gecontroleerd door

Valery Grinkevich

Erkend econoom (economista colegiado) · asesor fiscal · 20+ jaar ervaring · Torrevieja, Costa Blanca

De belangrijkste punten

  • De standaardregel is de gewone verblijfplaats, niet de nationaliteit: het recht van de staat waar de overledene op het moment van overlijden zijn gewone verblijfplaats had, beheerst de gehele nalatenschap (art. 21.1 van Verordening (EU) 650/2012), en dat geldt zelfs wanneer het niet het recht van een lidstaat is (art. 20).
  • U kunt van de standaardregel afwijken op slechts één manier: door uitdrukkelijk, in een uiterste wilsbeschikking, te kiezen voor het recht van een staat waarvan u de nationaliteit bezit (art. 22.1 en 22.2). Er bestaat geen mogelijkheid om te kiezen voor het recht van het land waar de woning ligt.
  • De Spaanse legitieme portie reserveert twee derde van de nalatenschap voor kinderen en afstammelingen — één derde strikte legitieme, één derde mejora — zodat één derde vrij besteedbaar blijft (art. 808 CC), plus het vruchtgebruik van de langstlevende echtgenoot over het mejora-derde (art. 834 CC).
  • De verordening is niet van toepassing op fiscale aangelegenheden (art. 1.1). Spaanse erfbelasting wordt geheven over vermogen dat zich in Spanje bevindt, ongeacht welk recht de nalatenschap beheerst (art. 7 LISD), en de aangifte moet binnen zes maanden na het overlijden worden ingediend (art. 67.1.a van het ISD-reglement).
  • Twee testamenten kunnen elkaar tenietdoen: een later testament herroept van rechtswege een eerder testament, tenzij daarin staat dat het eerdere testament in stand blijft (art. 739 CC). Het Spaanse testament moet zich uitdrukkelijk beperken tot het Spaanse vermogen, en het testament in het thuisland moet de spiegelclausule bevatten.

Op deze pagina

  1. De regel die alles bepaalt: Verordening (EU) 650/2012
  2. Gewone verblijfplaats: de standaardregel die de meeste eigenaars verrast
  3. Professio iuris: kiezen voor het recht van uw nationaliteit (art. 22)
  4. Wat het toepasselijke recht beheerst — en wat het nooit raakt: de belasting
  5. De Spaanse legitieme portie: wat de legítima werkelijk reserveert
  6. De langstlevende echtgenoot: vruchtgebruik, geen eigendom
  7. Waarom een Engels testament dat alles aan de echtgenoot nalaat, tot botsingen leidt
  8. De Europese Erfrechtverklaring (art. 62 tot en met 69)
  9. Hoe een Spaans testament tot stand komt: het testamento abierto
  10. Het testament dat alleen het Spaanse vermogen betreft, en de valkuil van wederzijdse herroeping
  11. Overlijden zonder testament: versterferfrecht afgehandeld vanuit het buitenland
  12. De regio Valencia: het Burgerlijk Wetboek beheerst, de belastingregels zijn regionaal
  13. Uw checklist als u al een woning in Spanje bezit
  14. Een Spaans testament opstellen, stap voor stap
  15. Veelgestelde vragen

De regel die alles bepaalt: Verordening (EU) 650/2012

Verordening (EU) 650/2012 is van toepassing sinds 17 augustus 2015 (art. 84) op de nalatenschap van personen die op of na die datum overlijden (art. 83.1). Daarvoor vroeg een Spaanse notaris naar de nationaliteit van de overledene en paste hij het nationale recht toe op grond van art. 9.8 van het Burgerlijk Wetboek. Sindsdien luidt de vraag anders: waar had de overledene zijn gewone verblijfplaats op het moment van overlijden? Het recht van die staat beheerst de nalatenschap als geheel (art. 21.1) — roerende en onroerende zaken, waar ze zich ook bevinden — tenzij de overledene anders heeft gekozen.

De verordening heeft universele werking: het aangewezen recht is van toepassing, ongeacht of het het recht van een lidstaat is (art. 20). Die ene zin is de reden waarom een notaris in Alicante uiteindelijk het recht van Engeland en Wales, van Noorwegen of van een derde land kan toepassen op een Spaanse nalatenschap, en waarom het feit dat Ierland en Denemarken niet aan de verordening deelnemen (overwegingen 82 en 83) hun onderdanen er niet buiten plaatst. Het Verenigd Koninkrijk heeft zich eveneens teruggetrokken op grond van Protocol nr. 21 en heeft de Unie sindsdien volledig verlaten; geen van beide feiten belet een Spaanse autoriteit om Engels recht toe te passen wanneer de verordening daarnaar verwijst, want art. 20 vereist geen wederkerigheid. Wat het wél betekent, is dat het instrumentarium dat alleen tussen deelnemende lidstaten werkt — met name de Europese Erfrechtverklaring — niet beschikbaar is in Dublin, Kopenhagen of Londen.

Wat de verordening niet is, is een fiscaal instrument. Art. 1.1 bepaalt dat zij van toepassing is op de vererving van nalatenschappen van overleden personen en niet op fiscale, douane- of bestuursrechtelijke aangelegenheden. Zij sluit ook het huwelijksvermogensrecht uit (art. 1.2.d), dat wordt afgewikkeld vóórdat de nalatenschap wordt vastgesteld: u kunt alleen nalaten wat van u blijft nadat het huwelijksvermogensregime is verevend. Vrijwel elk misverstand waarmee een buitenlandse eigenaar aankomt, is een variant op een van deze twee uitsluitingen.

Gewone verblijfplaats: de standaardregel die de meeste eigenaars verrast

De gewone verblijfplaats wordt in de artikelen niet gedefinieerd; overweging 23 zegt de autoriteit die de nalatenschap behandelt hoe zij die moet vaststellen. Zij moet een algehele beoordeling maken van de omstandigheden van het leven van de overledene in de jaren voorafgaand aan het overlijden en op het moment van overlijden, rekening houdend met alle relevante feiten, in het bijzonder de duur en de regelmaat van de aanwezigheid in de betrokken staat en de omstandigheden en redenen van die aanwezigheid. De aldus vastgestelde gewone verblijfplaats moet een nauwe en duurzame band met die staat aan het licht brengen. Het is een feitelijke toets, geen formulier dat u indient.

Overweging 24 beschrijft de moeilijke gevallen rechtstreeks. Iemand die om professionele of economische redenen naar het buitenland is verhuisd, soms voor een lange periode, maar een nauwe en duurzame band met zijn land van herkomst heeft behouden, kan daar nog steeds zijn gewone verblijfplaats hebben, namelijk waar het centrum van zijn gezins- en sociale leven lag. Iemand die afwisselend in verschillende staten woonde, of tussen die staten reisde zonder ergens permanent te verblijven, is nog lastiger; had hij de nationaliteit van een van die staten, of bevond zijn belangrijkste vermogen zich daar, dan kunnen nationaliteit of de plaats van het vermogen als bijzondere factor meewegen in de algehele beoordeling. Een 'sneeuwvogel' met een appartement in Jávea, een adres in Rotterdam en acht maanden per jaar in Spanje is precies het profiel dat de overweging voor ogen heeft.

Art. 21.2 voegt een ontsnappingsclausule toe: bij wijze van uitzondering, wanneer uit alle omstandigheden duidelijk blijkt dat de overledene op het moment van overlijden een kennelijk nauwere band had met een andere staat dan de staat van de gewone verblijfplaats, is het recht van die andere staat van toepassing. Overweging 25 geeft het schoolvoorbeeld — iemand die kort voor zijn overlijden naar de staat van de gewone verblijfplaats is verhuisd — en waarschuwt dat de kennelijk nauwere band niet mag worden gebruikt als hulpregel telkens wanneer het vaststellen van de gewone verblijfplaats gewoon lastig is. In de praktijk komt dit zelden voor, wordt het na uw overlijden beslist door iemand die u nooit heeft ontmoet, en is dit de reden om de kwestie zelf te regelen zolang u dat nog kunt.

Let op

De gewone verblijfplaats onder de verordening is niet dezelfde toets als de 183-dagentoets voor fiscale woonplaats. U kunt fiscaal resident zijn in Spanje en toch uw gewone verblijfplaats in het buitenland hebben, of omgekeerd. Beide vragen worden beantwoord door verschillende regels met verschillende doelen, en het antwoord op de ene zegt niets over de andere.

Professio iuris: kiezen voor het recht van uw nationaliteit (art. 22)

Art. 22.1 geeft u één keuze en niet meer dan dat: u kunt het recht aanwijzen van de staat waarvan u de nationaliteit bezit op het moment van de keuze of op het moment van overlijden. Iemand met meerdere nationaliteiten kan het recht kiezen van elk van die staten, op diezelfde twee momenten. Er is geen mogelijkheid om te kiezen voor het recht van de plaats waar het vermogen zich bevindt, van de plaats waar u woont, of van de plaats die uw voorkeur heeft — een clausule die voor Spaans recht kiest omdat het appartement in Spanje ligt, is geen geldige professio iuris, tenzij u de Spaanse nationaliteit bezit.

De vormvereisten zijn strikt. De keuze moet uitdrukkelijk worden gedaan in een verklaring in de vorm van een uiterste wilsbeschikking, of blijken uit de bewoordingen van zo'n beschikking (art. 22.2). In de praktijk betekent dit een clausule in een testament, en in de praktijk betekent het een clausule die de Spaanse notaris kan lezen: het gekozen recht in één zin benoemen, neemt elke discussie weg. De materiële geldigheid van de handeling waarmee de keuze wordt gemaakt, wordt beheerst door het gekozen recht (art. 22.3), en elke wijziging of herroeping van de keuze moet voldoen aan de vormvereisten voor het wijzigen of herroepen van een uiterste wilsbeschikking (art. 22.4). Art. 24 past dezelfde logica toe op de toelaatbaarheid en de materiële geldigheid van het testament zelf.

Eén valkuil bij het opstellen verdient een eigen regel. Behoort het gekozen nationale recht toe aan een staat met meer dan één territoriaal rechtsstelsel — het Verenigd Koninkrijk, met Engeland en Wales, Schotland en Noord-Ierland, en Spanje zelf, met het Burgerlijk Wetboek en de regionale (forale) rechtsstelsels — dan bepalen de interne conflictregels van die staat welke eenheid van toepassing is, en bij ontbreken daarvan wordt verwezen naar het recht van de eenheid waarmee de overledene de nauwste band had (art. 36.1 en 36.2.b). Schrijf het recht van Engeland en Wales, niet 'Brits recht'. Ten slotte redt art. 83.4 veel oudere testamenten: een vóór 17 augustus 2015 opgestelde uiterste wilsbeschikking overeenkomstig een recht dat de overledene onder de verordening had kunnen kiezen, wordt geacht een keuze voor dat recht te zijn.

Wat het toepasselijke recht beheerst — en wat het nooit raakt: de belasting

Het op grond van art. 21 of 22 aangewezen recht beheerst de nalatenschap als geheel (art. 23.1). Art. 23.2 somt op wat dat in het bijzonder inhoudt: de oorzaken, het tijdstip en de plaats van het openvallen van de nalatenschap; de vaststelling van de begunstigden, hun respectieve erfdelen en de verplichtingen die hun worden opgelegd, met inbegrip van de erfrechten van de langstlevende echtgenoot of partner; de bekwaamheid om te erven; onterving en uitsluiting wegens gedrag; de overgang van vermogen en rechten op de erfgenamen en legatarissen, met inbegrip van de voorwaarden en gevolgen van aanvaarding of verwerping; de bevoegdheden van de erfgenamen, executeurs en vereffenaars; de aansprakelijkheid voor de schulden van de nalatenschap; het vrij beschikbare deel, de legitieme porties en andere beperkingen op de beschikking over vermogen bij overlijden; de verplichting om schenkingen en voorschotten te verrekenen; en de verdeling van de nalatenschap. De legitieme portie valt onmiskenbaar binnen de verordening, in art. 23.2.h. Dat is de kern van de zaak.

Belasting valt daar juist volledig buiten. Art. 1.1 sluit fiscale aangelegenheden uit, en de Spaanse erfbelasting kent haar eigen aanknopingspunten: een belastingplichtige die in Spanje woont, wordt belast over de volledige verkrijging, waar het vermogen zich ook bevindt (art. 6 LISD), en een belastingplichtige die dat niet is, wordt op grond van een reële verplichting (obligación real) belast over de verkrijging van vermogen en rechten van welke aard ook die zich in Spaans grondgebied bevinden, daar kunnen worden uitgeoefend of daar moeten worden nagekomen (art. 7 LISD). Een appartement in Orihuela Costa bevindt zich hoe dan ook in Spanje. Het kiezen van Engels recht verandert wie erft; het verandert niet wie belast, tegen welk tarief, of vóór welke datum — zes maanden na het overlijden, te verlengen met eenzelfde termijn als het uitstel wordt aangevraagd binnen de eerste vijf maanden (art. 67.1.a en 68 van het ISD-reglement).

Beide systemen kunnen tegelijk een andere kant op wijzen, en dat is normaal, geen tegenstrijdigheid. Was de overledene niet in Spanje woonachtig, dan mogen de erfgenamen de regels toepassen die zijn vastgesteld door de autonome regio waar de grootste waarde van het Spaanse vermogen zich bevindt (tweede aanvullende bepaling, Eén.1.a, van de wet op de erf- en schenkbelasting). Voor een woning aan de Costa Blanca is dat de Comunidad Valenciana. Zo kan een Engels echtpaar zijn nalatenschap laten beheersen door het recht van Engeland en Wales, kan hun Spaanse woning precies overgaan zoals hun Engelse testament bepaalt, en dienen hun erfgenamen toch binnen zes maanden een Spaanse aangifte erfbelasting in volgens de Valenciaanse regels. Onze gids over erfbelasting in de regio Valencia behandelt dat deel van het dossier.

Let op

Het kiezen van uw nationale recht verlaagt, verschuift of verwijdert de Spaanse erfbelasting op de Spaanse woning niet. Wie u vertelt dat een professio-iuris-clausule een fiscaal plan is, beschrijft iets dat de verordening uitdrukkelijk van haar eigen toepassingsgebied uitsluit (art. 1.1).

De Spaanse legitieme portie: wat de legítima werkelijk reserveert

De legítima is het deel van de nalatenschap waarover de erflater niet kan beschikken, omdat de wet dat heeft gereserveerd voor bepaalde erfgenamen, die om die reden legitimarissen worden genoemd (art. 806 CC). De legitimarissen zijn, in deze volgorde: kinderen en afstammelingen ten aanzien van hun ouders en voorouders; bij ontbreken daarvan, ouders en voorouders ten aanzien van hun kinderen en afstammelingen; en de langstlevende echtgenoot, in de vorm en omvang die het Wetboek vaststelt (art. 807 CC). Let op wie er niet op die lijst staat: ongehuwde partners, stiefkinderen en broers en zussen zijn onder het Burgerlijk Wetboek geen legitimarissen.

De rekensom staat in art. 808. Twee derde van de nalatenschap vormt de legítima van kinderen en afstammelingen. Van die twee derde mag de ouder één derde toepassen als mejora onder de kinderen of afstammelingen — waarmee het ene kind boven de anderen wordt bevoordeeld — en het resterende derde is vrij besteedbaar. In het klassieke gezinsgeval beschikt de erflater dus volledig vrij over één derde, kan hij een tweede derde sturen onder de kinderen, en kan hij het laatste derde helemaal niet aanraken. Zijn er geen afstammelingen maar wel ouders of voorouders, dan bedraagt hun legítima de helft van de nalatenschap, verlaagd tot één derde wanneer zij samenlopen met de langstlevende echtgenoot van de overleden afstammeling (art. 809 CC).

De reserve wordt niet alleen door een beginsel beschermd, maar ook door een mechanisme. De erflater mag legitimarissen de legítima niet ontnemen, behalve in de gevallen die de wet uitdrukkelijk bepaalt, en mag er geen last, voorwaarde of vervanging aan verbinden, behalve wat is voorzien voor het vruchtgebruik van de weduwe en in de art. 782 en 808 (art. 813 CC). Een legitimaris die minder dan zijn erfdeel krijgt, kan het tekort opeisen (art. 815 CC), testamentaire beschikkingen die de legítima verminderen, worden op zijn verzoek teruggebracht voor zover zij onbehoorlijk of buitensporig zijn (art. 817 CC), en de legítima wordt berekend over de waarde van het vermogen dat bij het overlijden van de erflater resteert, verminderd met schulden en lasten, waarbij inbrengplichtige schenkingen worden opgeteld (art. 818 CC). Elke afstand van of overeenkomst over een toekomstige legítima tussen degene die haar verschuldigd is en de legitimarissen, is nietig (art. 816 CC).

De langstlevende echtgenoot: vruchtgebruik, geen eigendom

Een echtgenoot die bij het overlijden van de ander niet wettelijk of feitelijk gescheiden leefde, en die samenloopt met kinderen of afstammelingen, heeft recht op het vruchtgebruik van het derde bestemd voor mejora (art. 834 CC). Dat is een genotsrecht over een derde van de nalatenschap, geen eigendom ervan: de blote eigendom komt toe aan de afstammelingen. Waren de echtgenoten gescheiden maar heeft er een verzoening plaatsgevonden die is meegedeeld aan de rechtbank die de scheiding behandelde of aan de notaris die de scheidingsakte op grond van art. 84 CC heeft verleden, dan behoudt de langstlevende zijn rechten (art. 835 CC).

Het aandeel verandert met de gezinssamenstelling. Zijn er geen afstammelingen maar wel voorouders, dan heeft de langstlevende echtgenoot recht op het vruchtgebruik van de helft van de nalatenschap (art. 837 CC); zijn er noch afstammelingen noch voorouders, dan op het vruchtgebruik van twee derde (art. 838 CC). Dit is het punt waarop een thuis opgesteld testament het gezin het vaakst verrast: een clausule die alles in volle eigendom aan de echtgenoot nalaat, is niet wat het Burgerlijk Wetboek oplevert als het Spaanse recht uiteindelijk de nalatenschap beheerst, en een clausule die de echtgenoot een vruchtgebruik nalaat, kan meer of minder zijn dan wat het Wetboek toekent.

Het vruchtgebruik kan worden omgezet, en dat is wat een nalatenschap opnieuw verkoopbaar maakt. De erfgenamen kunnen het vruchtgebruikaandeel van de echtgenoot voldoen door een lijfrente, de opbrengsten van bepaalde vermogensbestanddelen, of een kapitaalbedrag in contanten toe te kennen, in onderling overleg of, bij gebreke daarvan, bij rechterlijke beslissing; totdat zij dat doen, staat het gehele vermogen van de nalatenschap in voor de betaling van het vruchtgebruik dat aan de echtgenoot toekomt (art. 839 CC). Loopt de langstlevende echtgenoot alleen samen met kinderen van de overledene, dan kan de echtgenoot verlangen dat het vruchtgebruik wordt voldaan, naar keuze van de kinderen, door een geldbedrag of een deel van het nalatenschapsvermogen (art. 840 CC). Onze gids over vruchtgebruik en blote eigendom in Spanje behandelt hoe die verdeling wordt gewaardeerd en wat elke partij wel en niet kan doen.

Waarom een Engels testament dat alles aan de echtgenoot nalaat, tot botsingen leidt

Neem het geval dat een adviseur aan de Costa Blanca het vaakst ziet. Een Brits echtpaar gaat met pensioen naar Torrevieja, koopt de villa op beider naam, brengt er het hele jaar door en heeft spiegeltestamenten die jaren eerder bij een solicitor thuis zijn ondertekend, elk met de gehele nalatenschap aan de langstlevende en vervolgens aan de kinderen. Geen van beide testamenten rept met een woord over welk recht de nalatenschap beheerst. Een van beiden overlijdt. Omdat de gewone verblijfplaats op het moment van overlijden Spanje was en er nooit een rechtskeuze is gemaakt, wijst art. 21.1 de gehele nalatenschap toe aan het Spaanse recht, en het Spaanse recht omvat de art. 806 tot en met 808 van het Burgerlijk Wetboek.

De kinderen zijn nu legitimaris van twee derde van de nalatenschap, en het testament geeft hun niets tot het tweede overlijden. Ieder van hen kan het tekort in zijn legítima opeisen (art. 815 CC) en de buitensporige beschikkingen laten verminderen (art. 817 CC). Art. 814 CC regelt het geval waarin legitimarissen eenvoudigweg buiten beschouwing zijn gelaten: onopzettelijke onterving (preteritie) van alle kinderen vernietigt de testamentaire beschikkingen van vermogensrechtelijke aard; anders vernietigt zij de erfstelling, met behoud van legaten en mejoras voor zover deze niet onbehoorlijk zijn, waarbij de erfstelling ten gunste van de echtgenoot alleen wordt vernietigd voor zover deze de legítimas schaadt. Niets hiervan gebeurt automatisch in een rechtszaal; het gebeurt aan het bureau van de notaris, waar de akte van aanvaarding niet kan worden ondertekend, en bij het eigendomsregister, waar de overdracht niet kan worden ingeschreven.

De kostenpost is niet het juridische argument, maar de tijd. Terwijl het gezin onderhandelt, loopt de termijn van zes maanden voor de erfbelasting vanaf de datum van overlijden (art. 67.1.a van het ISD-reglement), moet een verlenging worden aangevraagd binnen de eerste vijf maanden en brengt zij vertragingsrente met zich mee vanaf het einde van die zes maanden (art. 68 van hetzelfde reglement), en kan de woning niet worden verkocht omdat de eigendom niet is overgegaan. De remedie had vooraf gekocht moeten worden en kost één clausule: een uitdrukkelijke keuze voor het recht van uw nationaliteit op grond van art. 22, in een testament dat de Spaanse notaris kan lezen.

Voorbeeld

Algemeen voorbeeld, zonder bedragen. Nalatenschap: de villa in Torrevieja en een Spaanse bankrekening. Testament: alles aan de echtgenoot. Beheerst het Spaanse recht de nalatenschap, dan hebben de twee kinderen een reserve over twee derde en krijgt de echtgenoot het vrije derde plus het vruchtgebruik van het mejora-derde (art. 808 en 834 CC). Had het testament op grond van art. 22 gekozen voor het recht van Engeland en Wales, dan zou de echtgenoot alles krijgen en zouden de kinderen helemaal geen reserve hebben. Hetzelfde vermogen, hetzelfde gezin, dezelfde notaris — een andere clausule.

De Europese Erfrechtverklaring (art. 62 tot en met 69)

De verordening creëert de Europese Erfrechtverklaring, afgegeven voor gebruik in een andere lidstaat en met de rechtsgevolgen die zijn opgesomd in art. 69 (art. 62.1). Het gebruik ervan is niet verplicht (art. 62.2) en zij vervangt de interne documenten die in de lidstaten voor soortgelijke doeleinden worden gebruikt niet, hoewel zij, eenmaal afgegeven voor gebruik in een andere lidstaat, ook de rechtsgevolgen van art. 69 heeft in de staat van de autoriteiten die haar hebben afgegeven (art. 62.3). Het is een instrument voor grensoverschrijdende nalatenschappen, geen vervanging van de Spaanse akte van aanvaarding van erfenis.

Zij is bestemd voor erfgenamen, legatarissen met rechtstreekse rechten in de nalatenschap, en executeurs of vereffenaars die hun status moeten inroepen of hun rechten moeten uitoefenen in een andere lidstaat (art. 63.1), en zij kan in het bijzonder worden gebruikt als bewijs van de status en de rechten van elke erfgenaam of legataris en hun respectieve erfdelen, van de toewijzing van specifieke vermogensbestanddelen aan hen, en van de bevoegdheden van de persoon die is aangewezen om het testament uit te voeren of de nalatenschap te beheren (art. 63.2). Zij wordt afgegeven in de lidstaat wiens gerechten bevoegd zijn op grond van art. 4, 7, 10 of 11, hetzij door een gerecht, hetzij door een andere autoriteit die naar nationaal recht bevoegd is om zaken van erfopvolging te behandelen (art. 64) — in Spanje in de praktijk de notaris. De afgevende autoriteit geeft haar onverwijld af, op het standaardformulier, zodra de te certificeren elementen zijn vastgesteld op grond van het op de nalatenschap toepasselijke recht (art. 67.1).

De rechtsgevolgen zijn wat de verklaring de moeite waard maakt. Zij heeft rechtsgevolgen in alle lidstaten zonder dat daarvoor een bijzondere procedure is vereist (art. 69.1); zij wordt geacht nauwkeurig te bewijzen wat is vastgesteld op grond van het toepasselijke recht, en de persoon die daarin als erfgenaam, legataris, executeur of vereffenaar is aangewezen, wordt geacht die status te bezitten en de vermelde rechten of bevoegdheden te hebben, zonder andere voorwaarden of beperkingen dan die welke in de verklaring zelf zijn opgenomen (art. 69.2). Een bank die vermogen uitkeert of overdraagt aan een persoon die volgens de verklaring daartoe gerechtigd is, wordt geacht te hebben gehandeld met een persoon die bevoegd is om dat te ontvangen, tenzij zij weet dat de inhoud onjuist is of daarvan door grove nalatigheid onkundig is (art. 69.3), en dezelfde bescherming geldt voor wie vermogen verwerft van een persoon die volgens de verklaring bevoegd is daarover te beschikken (art. 69.4). De verklaring is een geldig document voor de inschrijving van nalatenschapsvermogen in het register van een lidstaat (art. 69.5). Eén praktische beperking: gewaarmerkte afschriften zijn slechts geldig gedurende een beperkte periode van zes maanden, vermeld op het afschrift zelf, te verlengen in naar behoren gemotiveerde uitzonderlijke gevallen (art. 70.3) — vraag er dus geen aan maanden voordat de bank hem daadwerkelijk nodig heeft.

Hoe een Spaans testament tot stand komt: het testamento abierto

Het gewone Spaanse testament is het testamento abierto (open testament), verleden voor een notaris die bevoegd is op de plaats van verlijden (art. 694 CC). De erflater verklaart zijn uiterste wil mondeling, schriftelijk of met elk technisch, materieel of menselijk hulpmiddel; de notaris stelt het testament dienovereenkomstig op, met vermelding van de plaats, het jaar, de maand, de dag en het uur van verlijden; nadat hij de erflater heeft gewezen op diens recht om het testament zelf te lezen, leest de notaris het hardop voor zodat de erflater kan bevestigen dat het overeenstemt met zijn wil, en het wordt daar ter plekke ondertekend (art. 695 CC). De notaris verklaart de erflater te kennen of naar behoren te hebben geïdentificeerd en legt vast dat de erflater naar zijn oordeel de wettelijke bekwaamheid heeft om een testament te maken (art. 696 CC). Twee geschikte getuigen zijn aanwezig wanneer de erflater verklaart niet te kunnen of niet te weten hoe te ondertekenen, of wanneer de erflater of de notaris daarom vraagt (art. 697 CC), en alle formaliteiten worden in één ononderbroken akte verricht, beginnend met de voorlezing (art. 699 CC).

Geen Spaans spreken is geen obstakel, en het Wetboek geeft aan hoe. Drukt de erflater zijn wil uit in een taal die de notaris niet kent, dan is een door de erflater gekozen tolk vereist, die de uiterste wilsbeschikking vertaalt naar de officiële taal die de notaris gebruikt; de akte wordt in beide talen opgesteld, met vermelding van de taal die de erflater heeft gebruikt (art. 684 CC). Gebruikt de erflater een vreemde taal, dan wordt het open testament opgesteld in die vreemde taal en in de officiële taal die de notaris gebruikt, ook wanneer de notaris de eerste taal kent, en woont de tolk het verlijden bij (art. 698.3 CC). Wat u daadwerkelijk bij u moet hebben, is uw paspoort of nationaal identiteitsbewijs, uw NIE, de volledige namen en gegevens van de personen die u noemt, en een duidelijke omschrijving van het vermogen in Spanje. De notariskosten volgen het tarief dat is goedgekeurd bij Real Decreto 1426/1989 en de algemene toepassingsregels daarvan, dus vraag de notaris om een offerte voor het specifieke document in plaats van te vertrouwen op een bedrag van een forum.

Het testament blijft niet privé in uw eigen lade. De notaris bewaart het origineel in het protocol en verstrekt u een gewaarmerkt afschrift, en meldt het verlijden aan het Registro General de Actos de Última Voluntad via de deken van de notariële kamer, dat de gegevens van de erflater, de notaris die de akte heeft verleden, en de plaats, datum en soort van de beschikking registreert (art. 3, 4, 11, 12 en 13 van bijlage II van het Reglamento Notarial). Het register is vertrouwelijk: verklaringen worden afgegeven aan de erflater zelf, aan gerechten en autoriteiten voor officiële doeleinden, en aan ieder ander pas zodra het overlijden is aangetoond met een authentiek document en er vijftien dagen zijn verstreken sinds het overlijden (art. 5 van bijlage II). Die verklaring is voor de erfgenamen niet optioneel — notarissen aan wie wordt gevraagd akten van boedelverdeling van bij testamentaire opvolging verkregen vermogen te verlijden, moeten haar opvragen, en het eigendomsregister schorst de inschrijving als herstelbaar gebrek als zij niet samen met de titelakten wordt overgelegd (art. 15 van bijlage II).

Het testament dat alleen het Spaanse vermogen betreft, en de valkuil van wederzijdse herroeping

De gangbare oplossing voor een buitenlandse eigenaar is een kort Spaans testament dat beperkt is tot het vermogen dat zich in Spanje bevindt, naast het testament dat in eigen land is gemaakt. De redenen zijn praktisch, niet juridisch: het origineel blijft in een Spaans notarieel protocol, het verlijden wordt ingeschreven in het Registro General de Actos de Última Voluntad zodat de erfgenamen het alleen aan de hand van de overlijdensakte kunnen terugvinden, de notaris die later de akte van aanvaarding ondertekent, leest een Spaans document, en niemand hoeft een buitenlandse verklaring van erfrecht te verkrijgen, te vertalen, van een apostille te voorzien en te laten erkennen voordat een Spaanse woning van eigenaar kan wisselen. Het is ook de natuurlijke plaats voor de rechtskeuze van art. 22, omdat een Spaanse notaris de clausule heeft opgesteld en precies weet wat erin moet staan.

De valkuil is dat twee testamenten elkaar teniet kunnen doen. Art. 739 CC is onomwonden: een eerder testament wordt van rechtswege herroepen door een later, volwaardig testament, tenzij de erflater in het latere testament de wens uitspreekt dat het eerdere geheel of gedeeltelijk in stand blijft. Art. 737 CC voegt daaraan toe dat alle testamentaire beschikkingen in wezen herroepbaar zijn, ook als de erflater anders verklaart, en dat clausules die toekomstige herroeping beogen te verbieden, als niet geschreven worden beschouwd; art. 738 CC vereist dat herroeping plaatsvindt met de formaliteiten die voor het maken van een testament gelden. Een onzorgvuldig opgesteld Spaans testament kan dus het Engelse tenietdoen, en — vaker, omdat het later gebeurt — kan een nieuw testament dat thuis wordt ondertekend, met de gebruikelijke clausule die alle eerdere testamenten en uiterste wilsbeschikkingen herroept, het Spaanse tenietdoen, zodat het Spaanse vermogen wordt afgewikkeld op grond van een document dat daar nooit voor bedoeld was.

De redactionele oplossing is mechanisch, en beide kanten moeten haar dragen. Het Spaanse testament bepaalt dat het alleen beschikt over het vermogen dat de erflater in Spanje bezit en dat het geen beschikkingen herroept over vermogen buiten Spanje; het testament in het thuisland bevat de spiegelclausule, waarbij het alleen eerdere testamenten met betrekking tot vermogen buiten Spanje herroept en het Spaanse testament uitdrukkelijk in stand laat. De vormgeldigheid is ruim en is zelden het probleem: een schriftelijke uiterste wilsbeschikking is formeel geldig als zij voldoet aan het recht van de staat waar zij is gemaakt, van de nationaliteit, de woonplaats of de gewone verblijfplaats van de erflater op het moment van de beschikking of bij overlijden, of, wat betreft onroerend goed, van de staat waar dat is gelegen (art. 27.1 van de verordening), en dezelfde opsomming geldt voor beschikkingen die een eerdere wijzigen of herroepen (art. 27.2). Het Haags Verdrag van 5 oktober 1961 inzake de wetsconflicten betreffende de vorm van testamentaire beschikkingen, voor Spanje van kracht sinds 10 juni 1988 en gepubliceerd in het BOE op 17 augustus 1988, noemt dezelfde aanknopingspunten in art. 1 en breidt die in art. 2 uit tot beschikkingen die een eerdere testamentaire beschikking herroepen. De vorm is het gemakkelijke deel; de bedoeling is wat verloren gaat.

Let op

Vertel, voordat u waar ook ter wereld een nieuw testament ondertekent, de opsteller schriftelijk dat u een Spaans testament hebt over uw Spaanse vermogen en dat dit niet mag worden herroepen. Een standaardherroeping van alle eerdere testamenten is in de meeste thuislandse modellen een vaste, voorgedrukte clausule, en niemand in het buitenland zal opmerken wat daardoor wordt vernietigd.

Overlijden zonder testament: versterferfrecht afgehandeld vanuit het buitenland

Versterferfrecht treedt in werking wanneer iemand overlijdt zonder testament, of met een nietig testament of een testament dat zijn geldigheid heeft verloren; wanneer het testament niet over het geheel of een deel van het vermogen een erfgenaam aanwijst, of niet over alles beschikt, in welk geval het versterferfrecht alleen geldt voor het niet-toebedeelde vermogen; wanneer een voorwaarde niet in vervulling gaat, de aangewezen erfgenaam vóór de erflater overlijdt of verwerpt zonder plaatsvervulling en zonder aanwas; en wanneer de aangewezen erfgenaam onbekwaam is om te erven (art. 912 CC). Bij gebreke van testamentaire erfgenamen roept de wet de familieleden van de overledene, de weduwe of weduwnaar, en de Staat op (art. 913 CC).

De volgorde van oproeping onder het Burgerlijk Wetboek ligt vast. Eerst de rechte neergaande lijn: kinderen erven uit eigen recht, met verdeling van de nalatenschap in gelijke delen, en kleinkinderen en verdere afstammelingen bij plaatsvervulling (art. 930 tot en met 934 CC). Ontbreken afstammelingen, dan komen de voorouders aan bod: vader en moeder in gelijke delen, waarbij de langstlevende alles krijgt als de ander is overleden, en daarna de naaste voorouders in graad, verdeeld naar lijn en naar hoofd (art. 935 tot en met 941 CC). Ontbreken beide, dan erft de langstlevende echtgenoot het gehele vermogen van de overledene, vóór de zijverwanten (art. 944 CC) — maar niet wanneer de echtgenoot wettelijk of feitelijk gescheiden leefde (art. 945 CC). Daarna broers en zussen en hun kinderen, met voorrang boven de overige zijverwanten (art. 946 CC). Let op het gat dat dit laat voor een modern stel: een ongehuwde partner staat nergens op die lijst.

De procedure is notarieel, en juist daar komen de kosten en de vertraging terecht bij erfgenamen die in het buitenland wonen. Wie meent gerechtigd te zijn tot versterferfopvolging — afstammelingen, voorouders, echtgenoot of een persoon met een vergelijkbare affectieve relatie, of zijverwanten — vraagt een acta de notoriedad aan bij een notaris van de laatste woonplaats of gewone verblijfplaats van de overledene, van de plaats waar het grootste deel van de nalatenschap zich bevindt, of van de plaats van overlijden, of van een aangrenzend district (art. 55 en 56 van de Ley del Notariado), gestaafd met documenten die de verwantschap aantonen en met de verklaring van ten minste twee getuigen (art. 56.2). De notaris moet de notariële kamer dezelfde dag melding doen waarop het verzoek wordt aanvaard, en mag geen afschrift van de akte afgeven totdat twintig werkdagen zijn verstreken sinds die melding (art. 209 bis van het Reglamento Notarial), en het dossier moet de overlijdensakte en de verklaring van het Registro General de Actos de Última Voluntad bevatten. Voeg daar, voor een gezin in Manchester of Rotterdam, een NIE per erfgenaam, volmachten met apostille, beëdigde vertalingen van geboorte- en huwelijksakten aan toe, met de zesmaandentermijn voor de belasting die intussen doorloopt — en het pleit voor een uur bij de notaris terwijl u nog leeft, spreekt voor zich. Elke belanghebbende kan de zaak achteraf ook versnellen: een notaris kan een opgeroepen erfgenaam meedelen dat hij dertig kalenderdagen heeft om zuiver te aanvaarden, te aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving, of te verwerpen, met de waarschuwing dat stilzwijgen als zuivere aanvaarding geldt (art. 1005 CC).

De regio Valencia: het Burgerlijk Wetboek beheerst, de belastingregels zijn regionaal

Er is geen Valenciaans foraal erfrecht van kracht. De vererving van een woning in Torrevieja, Orihuela Costa, Alicante, Dénia, Jávea of Benidorm wordt beheerst door het Spaanse Burgerlijk Wetboek telkens wanneer het Spaanse recht het toepasselijke recht is: de legítima van de art. 806 tot en met 808, het vruchtgebruik van de langstlevende echtgenoot van de art. 834 tot en met 840, de volgorde van versterferfrecht van art. 912 en volgende. Anders dan Catalonië, Aragón, Navarra, het Baskenland, Galicië of de Balearen heeft de Comunidad Valenciana geen eigen stelsel van erfrechtregels dat een ander antwoord zou kunnen geven, zodat de reserve die uw kinderen houden over twee derde, uitsluitend de reserve van het Burgerlijk Wetboek is.

De regio heeft wel een civielrechtelijke geschiedenis, en het Constitutioneel Hof is daar streng over geweest. Uitspraak 82/2016 van 28 april, naar aanleiding van een beroep van de minister-president, verklaarde Ley 10/2007 van het Valenciaanse parlement over het Valenciaanse huwelijksvermogensregime ongrondwettig en nietig, met als overweging dat de Comunidad Valenciana onder art. 149.1.8 van de Grondwet niet bevoegd was om te legisleren over een materie waarvan niet was aangetoond dat zij tot het historische Valenciaanse gewoonterechtelijke burgerlijk recht behoorde (gepubliceerd in het BOE als BOE-A-2016-5194). Die uitspraak betreft het huwelijksvermogensregime, niet het erfrecht — maar zij is hier om twee redenen relevant. Huwelijken in de regio vallen terug op de wettelijke gemeenschap van goederen (sociedad de gananciales) uit het Burgerlijk Wetboek, en het huwelijksvermogensrecht is volledig uitgesloten van de verordening (art. 1.2.d), zodat het huwelijksvermogensregime eerst wordt verevend en alleen de helft van de overledene in de nalatenschap valt.

Wat werkelijk regionaal is, is de belasting. Was de overledene niet in Spanje woonachtig, dan mogen de erfgenamen de regels toepassen die zijn goedgekeurd door de autonome regio waar de grootste waarde van het vermogen en de rechten van de Spaanse nalatenschap zich bevindt (tweede aanvullende bepaling, Eén.1.a, van de wet op de erf- en schenkbelasting), en voor een woning aan de Costa Blanca is dat de Comunidad Valenciana. De eerlijke samenvatting voor een Britse, Nederlandse of Noorse eigenaar in Torrevieja luidt dus: het recht van uw nationaliteit kan bepalen wie erft, het Burgerlijk Wetboek bepaalt dat als u niets zegt, en de Valenciaanse regels bepalen in beide gevallen wat de erfgenamen betalen. Onze gids over erfbelasting in de regio Valencia behandelt dat tweede deel.

Tip

Twee afzonderlijke vragen, in deze volgorde te stellen. Ten eerste: welk recht beheerst de nalatenschap — de gewone verblijfplaats of een keuze op grond van art. 22. Ten tweede: welke regels van welke autonome regio gelden voor de erfbelasting — normaal gesproken waar de grootste waarde van de Spaanse nalatenschap zich bevindt. Het antwoord op de eerste vraag geeft geen antwoord op de tweede, en het door elkaar halen daarvan is de meest voorkomende fout in adviezen die online te vinden zijn.

Uw checklist als u al een woning in Spanje bezit

Begin met het document dat u al hebt. Lees uw testament uit het thuisland en kijk naar twee dingen: of daarin überhaupt iets staat over het recht dat uw nalatenschap beheerst, en of het een algemene clausule bevat die alle eerdere testamenten herroept. Is het ondertekend vóór 17 augustus 2015 overeenkomstig een recht dat u onder de verordening had kunnen kiezen, dan behandelt art. 83.4 dat mogelijk al als een keuze voor dat recht — maar vertrouwen op een overgangsvermoeden dat voor iemand anders is geschreven, is geen plan. Stel uzelf vervolgens eerlijk de feitelijke vraag: waar zou een autoriteit, op basis van de toets van overweging 23, zeggen dat u uw gewone verblijfplaats had, als u dit jaar zou overlijden?

Dicht vervolgens de gaten. Onderteken een Spaans open testament voor een notaris, beperkt tot het vermogen dat u in Spanje bezit, met een uitdrukkelijke keuze voor het recht van uw nationaliteit als u dat wilt, met nauwkeurige vermelding van de territoriale eenheid wanneer uw staat meer dan één rechtsstelsel heeft (art. 36), en met de vermelding dat het uw beschikkingen over vermogen buiten Spanje niet herroept. Laat het testament in het thuisland aanpassen zodat het de spiegelclausule bevat. Controleer het register: het Registro General de Actos de Última Voluntad kent alleen testamenten die in Spanje zijn verleden of gemeld, zodat een in het buitenland ondertekend testament daar niet zal verschijnen en uw erfgenamen moeten weten waar het zich bevindt. Bewaar een afschrift van het Spaanse testament bij de eigendomsakte, de NIE en de laatste IBI-aanslag.

Herzie het ten slotte wanneer uw leven verandert, niet wanneer het te laat is. Huwelijk, echtscheiding, een nieuw kind, de verkoop of aankoop van een Spaanse woning, een verandering van gewone verblijfplaats en een verandering van nationaliteit verschuiven allemaal minstens één van de puzzelstukjes. En houd de twee dossiers in uw hoofd permanent gescheiden: de verordening bepaalt wie erft, de Spaanse wet op de erf- en schenkbelasting bepaalt wat de erfgenamen betalen en vóór wanneer. Onze stapsgewijze gids over het erven van een woning in Spanje behandelt wat de erfgenamen na een overlijden daadwerkelijk moeten doen, en spainfiscal kan het Spaanse testament opstellen, de bewoordingen afstemmen met uw solicitor thuis, en het erfrechtdossier afhandelen wanneer het zover is.

Stap voor stap

Een Spaans testament opstellen, stap voor stap

  1. Beslis of u kiest voor het recht van uw nationaliteit

    Bepaal waar u, op basis van de algehele beoordeling van overweging 23, geacht zou worden uw gewone verblijfplaats te hebben, en beslis dan of u dat recht wilt of het recht van een staat waarvan u de nationaliteit bezit (art. 22.1). Heeft uw staat meerdere rechtsstelsels, identificeer dan de eenheid (art. 36).

  2. Lees het testament dat u al hebt

    Controleer of het testament uit het thuisland een rechtskeuze bevat en of het een algemene clausule bevat die alle eerdere testamenten herroept. Een beschikking gemaakt vóór 17 augustus 2015 onder een recht dat u had kunnen kiezen, kan al als een keuze gelden (art. 83.4).

  3. Zorg dat uw identificatie en NIE in orde zijn

    Neem uw paspoort of nationaal identiteitsbewijs en uw NIE mee, plus de volledige namen, geboortedata en adressen van de personen die u noemt en een duidelijke omschrijving van wat u in Spanje bezit.

  4. Schakel een Spaanse notaris in, met een tolk indien nodig

    Het open testament wordt verleden voor een notaris die bevoegd is op die plaats (art. 694 CC). Drukt u uw wil uit in een taal die de notaris niet kent, dan vertaalt een door u gekozen tolk, en wordt de akte in beide talen opgesteld (art. 684 CC).

  5. Neem de twee cruciale clausules op

    De uitdrukkelijke rechtskeuze op grond van art. 22, en een clausule die het testament beperkt tot vermogen dat zich in Spanje bevindt en die vermeldt dat het uw beschikkingen over vermogen elders niet herroept (art. 739 CC).

  6. Onderteken het testament en neem het gewaarmerkte afschrift mee

    De notaris leest het testament hardop voor, u bevestigt en ondertekent in één ononderbroken akte (art. 695 en 699 CC). Het origineel blijft in het protocol; neem het gewaarmerkte afschrift mee en bewaar het bij de eigendomsakte.

  7. Stem het buitenlandse testament af en bevestig de inschrijving

    Laat het testament uit het thuisland aanpassen zodat het alleen beschikkingen over vermogen buiten Spanje herroept. Het Spaanse verlijden wordt gemeld aan het Registro General de Actos de Última Voluntad via de notariële kamer (bijlage II van het Reglamento Notarial); herzie alles na een huwelijk, echtscheiding, geboorte, verhuizing of woningaankoop.

Welk recht de nalatenschap beheerst, en wat nooit verandert
Situatie op de datum van overlijdenToepasselijk recht op de nalatenschapArtikel
Gewone verblijfplaats in Spanje, geen rechtskeuze in enig testamentSpaans recht voor de gehele nalatenschap, met inbegrip van de legitieme portieArt. 21.1
Gewone verblijfplaats in het buitenland, geen rechtskeuze, vermogen in SpanjeHet recht van die staat van gewone verblijfplaats, voor de gehele nalatenschapArt. 20 en 21.1
Een testament met een uitdrukkelijke keuze voor het recht van een staat waarvan u de nationaliteit bezitHet gekozen nationale recht, ongeacht waar u woondeArt. 22.1 en 22.2
Kort voor het overlijden verhuisd, kennelijk nauwere band eldersHet recht van die andere staat, bij wijze van uitzonderingArt. 21.2
Testament gemaakt vóór 17 augustus 2015 onder een recht dat u had kunnen kiezenDat recht wordt geacht te zijn gekozenArt. 83.4
Spaanse erfbelasting op de Spaanse woningSpaans recht in elke rij hierboven, zes maanden vanaf het overlijdenArt. 1.1 Verord.; art. 7 LISD
Een Spaans testament beperkt tot het Spaanse vermogen versus alleen vertrouwen op het testament uit het thuisland
Spaans testament voor Spaans vermogenAlleen testament uit het thuisland
Waar het origineel wordt bewaardNotarieel protocol in Spanje, verlijden ingeschreven in het Registro General de Actos de Última VoluntadIn het buitenland, volgens de bewaarregels van dat land
Wat de erfgenamen moeten overleggenOverlijdensakte, verklaring van het Registro de Últimas Voluntades en een gewaarmerkt afschriftHet buitenlandse testament plus wat dat rechtsstelsel verder vereist, beëdigde vertaling en apostille
Rechtskeuze op grond van art. 22In de akte die de Spaanse notaris heeft opgesteld en voorgelezenAlleen als het buitenlandse testament er toevallig een bevat
Gebruikelijke vertraging vóór de akte van aanvaardingKort zodra het belastingdossier klaar isLanger: het buitenlandse proces moet eerst worden afgerond
Risico van onbedoelde herroepingBeheerst door een uitdrukkelijke clausule die beperkt wat wordt herroepen (art. 739 CC)Een later Spaans testament, of een later buitenlands testament, kan het herroepen
Effect op de Spaanse erfbelastingGeen: dezelfde belasting, dezelfde termijn van zes maandenGeen: dezelfde belasting, dezelfde termijn van zes maanden

FAQ

Veelgestelde vragen

Welk recht beheerst mijn nalatenschap als ik een woning in Spanje bezit?

Het recht van de staat waar u op het moment van overlijden uw gewone verblijfplaats had, toegepast op de nalatenschap als geheel (art. 21.1 van Verordening (EU) 650/2012), tenzij u in een testament voor het recht van uw nationaliteit hebt gekozen (art. 22). De verordening past dat recht toe ongeacht of het het recht van een lidstaat is (art. 20), zodat de plaats waar de woning ligt, de vraag niet op zichzelf beslist.

Kan ik Engels recht, of het recht van mijn thuisland, kiezen voor mijn Spaanse nalatenschap?

Ja, als het het recht is van een staat waarvan u de nationaliteit bezit op het moment van de keuze of op het moment van overlijden (art. 22.1 van de verordening). De keuze moet uitdrukkelijk worden gemaakt in een uiterste wilsbeschikking of blijken uit de bewoordingen daarvan (art. 22.2), wat in de praktijk een clausule in een testament betekent. Heeft uw staat meerdere rechtsstelsels, noem dan de eenheid — het recht van Engeland en Wales, niet 'Brits recht' (art. 36).

Vermijd ik met een keuze voor mijn nationale recht de Spaanse erfbelasting?

Nee. De verordening is niet van toepassing op fiscale aangelegenheden (art. 1.1), en de Spaanse erfbelasting wordt geheven over vermogen dat zich in Spanje bevindt, ongeacht welk recht de nalatenschap beheerst (art. 7 van de wet op de erf- en schenkbelasting). De aangifte moet binnen zes maanden na het overlijden worden ingediend, te verlengen met eenzelfde termijn als dit binnen de eerste vijf maanden wordt aangevraagd (art. 67.1.a en 68 van het ISD-reglement).

Wat is de legítima en welk deel van mijn nalatenschap raakt zij?

Het is het deel van de nalatenschap dat de wet reserveert voor legitimarissen, en waarover de erflater niet kan beschikken (art. 806 van het Burgerlijk Wetboek). Zijn er kinderen of afstammelingen, dan is dat twee derde van de nalatenschap, waarvan één derde als mejora onder hen mag worden toegepast, zodat één derde vrij besteedbaar blijft (art. 808). Zijn er geen afstammelingen maar wel voorouders, dan bedraagt hun reserve de helft, of één derde wanneer zij samenlopen met de langstlevende echtgenoot (art. 809).

Wat krijgt mijn echtgenoot onder Spaans recht?

Vruchtgebruik, geen eigendom. Een echtgenoot die niet wettelijk of feitelijk gescheiden leeft en die samenloopt met kinderen of afstammelingen, krijgt het vruchtgebruik van het mejora-derde (art. 834 van het Burgerlijk Wetboek); met voorouders en zonder afstammelingen, het vruchtgebruik van de helft (art. 837); zonder beide, het vruchtgebruik van twee derde (art. 838). De erfgenamen kunnen dit omzetten in een lijfrente, de opbrengsten van bepaalde vermogensbestanddelen of een kapitaalbedrag (art. 839).

Wat gebeurt er met een Engels testament dat alles aan mijn echtgenoot nalaat?

Beheerst het Spaanse recht de nalatenschap, dan kunnen uw kinderen daartegenover hun reserve doen gelden. Een legitimaris die minder dan zijn erfdeel krijgt, kan het tekort opeisen (art. 815 van het Burgerlijk Wetboek) en buitensporige beschikkingen laten verminderen (art. 817); worden legitimarissen eenvoudigweg overgeslagen, dan vernietigt art. 814 de erfstelling, waarbij de erfstelling ten gunste van de echtgenoot alleen wordt vernietigd voor zover deze de legítimas schaadt. Het praktische gevolg is dat de akte van aanvaarding niet kan worden ondertekend en de woning niet kan worden ingeschreven of verkocht.

Heb ik een Spaans testament nodig als ik er al een heb in mijn thuisland?

Juridisch niet, in de praktijk bijna altijd wel. Een buitenlands testament kan het Spaanse vermogen beheersen, maar de erfgenamen moeten produceren, vertalen, van een apostille voorzien en laten erkennen wat hun eigen rechtsstelsel vereist, voordat een Spaanse notaris de akte van aanvaarding ondertekent. Een Spaans open testament blijft in het notariële protocol, wordt ingeschreven in het Registro General de Actos de Última Voluntad, en is de natuurlijke plaats voor de rechtskeuze van art. 22.

Kan mijn Spaanse testament per ongeluk mijn Engelse testament herroepen, of omgekeerd?

Ja, en het is de meest voorkomende, vermijdbare ramp op dit gebied. Een eerder testament wordt van rechtswege herroepen door een later, volwaardig testament, tenzij daarin staat dat het eerdere geheel of gedeeltelijk in stand blijft (art. 739 van het Burgerlijk Wetboek). Het Spaanse testament moet vermelden dat het alleen over het Spaanse vermogen beschikt en verder niets herroept, en het testament in het thuisland moet de spiegelclausule bevatten in plaats van de standaardherroeping van alle eerdere testamenten.

Wat is de Europese Erfrechtverklaring en heb ik er een nodig?

Het is een door de verordening ingestelde verklaring, afgegeven voor gebruik in een andere lidstaat, die de status en de rechten van erfgenamen, legatarissen, executeurs en vereffenaars bewijst (art. 62 en 63). Het gebruik ervan is niet verplicht en zij vervangt de nationale documenten niet (art. 62.2 en 62.3). Zij is de moeite van het aanvragen waard wanneer vermogen of banken zich in meer dan één deelnemende lidstaat bevinden; zij biedt geen hulp in Ierland, Denemarken of het Verenigd Koninkrijk, en een zuiver Spaanse nalatenschap wordt normaal gesproken afgehandeld met de Spaanse akte van aanvaarding.

Moet ik Spaans spreken om voor een Spaanse notaris een testament te ondertekenen?

Nee. Drukt u uw wil uit in een taal die de notaris niet kent, dan vertaalt een door u gekozen tolk deze naar de officiële taal die de notaris gebruikt, en wordt de akte in beide talen opgesteld, met vermelding van de taal die u hebt gebruikt (art. 684 van het Burgerlijk Wetboek). Gebruikt u een vreemde taal, dan wordt het open testament in die taal en in de officiële taal opgesteld, ook als de notaris uw taal kent (art. 684), en woont de tolk het verlijden bij (art. 698.3).

Hoeveel kost een Spaans testament?

De notariskosten volgen het tarief dat is goedgekeurd bij Real Decreto 1426/1989 en de algemene toepassingsregels daarvan, dus het eerlijke antwoord is om de notaris om een offerte voor uw specifieke document te vragen in plaats van te vertrouwen op een bedrag van een forum. Een eenvoudig open testament behoort tot de minst complexe notariële akten, en de kosten zijn een fractie van wat een onopgelost geschil over de legitieme portie het gezin later kost.

Bestaat er een Valenciaans foraal erfrecht voor Torrevieja of Jávea?

Nee. Er is geen Valenciaans foraal erfrecht van kracht, zodat vererving in de Comunidad Valenciana wordt beheerst door het Spaanse Burgerlijk Wetboek telkens wanneer het Spaanse recht van toepassing is. Het Constitutioneel Hof vernietigde in uitspraak 82/2016 van 28 april de Valenciaanse huwelijksvermogenswet Ley 10/2007 wegens gebrek aan bevoegdheid onder art. 149.1.8 van de Grondwet, een kwestie van huwelijksvermogensrecht en niet van erfrecht. Wat werkelijk regionaal is, is de erfbelasting, die wordt toegepast volgens de Valenciaanse regels waar de grootste waarde van de Spaanse nalatenschap zich bevindt.

Gerelateerde gidsen

Gerelateerde diensten

Bronnen

Laatst bijgewerkt: 2026-09-10