Correctie: een fiscaal vertegenwoordiger is niet verplicht voor de meeste niet-residenten

Wat deze site zei, en waarom het fout was

Tot 10 september 2026 zeiden drie plekken op deze site hetzelfde, en alle drie zeiden het te breed: de rekenmodule voor de niet-residentenbelasting, de veelgestelde vragen op de homepage en de kaart van onze dienst fiscale vertegenwoordiging vertelden iedere lezer die buiten de Europese Unie woont dat hij een fiscaal vertegenwoordiger in Spanje nodig had. Nodig, zonder meer, zonder enige voorwaarde erbij. Dat is niet wat artikel 10 van de wet op de niet-residentenbelasting zegt, en we hebben die dag alle drie herschreven, in de negen talen waarin deze site verschijnt.

De fout was van ons, en het was de comfortabele soort: zij overdreef een wettelijke plicht in de richting van een dienst die wij verkopen. Er is door deze fout geen enkele aangifte verkeerd ingediend en niemand is gefactureerd voor een aanwijzing waarvan hem werd verteld dat hij die niet kon weigeren, maar een zin die een lezer richting een aankoop duwt door een artikel van de wet verkeerd weer te geven, verdient het om hardop te worden gecorrigeerd, met de tekst erbij geciteerd, in plaats van stilletjes te worden weggewerkt.

Wat artikel 10.1 werkelijk vereist

Artikel 10.1 van de geconsolideerde tekst van de wet op de niet-residentenbelasting, goedgekeurd bij Real Decreto Legislativo 5/2004, begint met te benoemen wie eronder valt: belastingplichtigen voor deze belasting die niet in een andere lidstaat van de Europese Unie wonen. Die belastingplichtigen zijn verplicht om, vóór het einde van de termijn voor het indienen van de aangifte over het in Spanje verkregen inkomen, een natuurlijke of rechtspersoon aan te wijzen die in Spanje woont en hen vertegenwoordigt bij de Belastingdienst met betrekking tot hun verplichtingen onder deze belasting. En dan sluit het artikel de lijst: wanneer zij via een vaste inrichting opereren, in de gevallen bedoeld in de artikelen 24.2 en 38 van de wet, of wanneer, vanwege het bedrag en de kenmerken van het verkregen inkomen of de eigendom van onroerend goed op Spaans grondgebied, de Belastingdienst dat vereist.

Twee van die gevallen zijn naar hun aard smal. Een vaste inrichting is een vaste bedrijfsaanwezigheid — een filiaal, een kantoor, een werkplaats — geen vakantieappartement. De artikelen 24.2 en 38 regelen de heffingsgrondslag van diensten, technische bijstand en installatie- of montagewerk dat zonder inrichting wordt verricht, en van buitenlandse entiteiten onder het toerekeningsregime die in Spanje opereren via een vestiging of een agent die bevoegd is om te contracteren. Het derde geval is het geval dat routinematig wordt aangehaald alsof het automatisch zou zijn, en dat is het niet: eigendom van onroerend goed in Spanje is een reden waarom de Belastingdienst een aanwijzing kan vereisen, geen regel die er op zichzelf een vereist. Zolang de Belastingdienst dat niet daadwerkelijk heeft vereist, schriftelijk en van u persoonlijk, is dat geval niet in werking getreden.

De uitzondering voor de EER, en het onderdeel dat louter eigendom al raakt

Datzelfde artikel maakt een uitzondering voor een deel van de Europese Economische Ruimte. Voor staten die deel uitmaken van de EER en geen EU-lidstaat zijn, geldt de plicht niet wanneer er wetgeving bestaat over wederzijdse bijstand bij de uitwisseling van belastinginformatie én bij de invordering — beide onderdelen, informatie én invordering, niet slechts één ervan. Artikel 10.2 formuleert de positieve regel voor de Unie: personen die in een andere lidstaat wonen, en entiteiten onder het toerekeningsregime die daar zijn opgericht, treden bij de Belastingdienst op via de personen die hun vertegenwoordiging waarnemen volgens de gewone regels van wettelijke en vrijwillige vertegenwoordiging in Ley 58/2003. Een gewone gemachtigde, als zij die willen, en niets meer.

Er is nog een onderdeel, en dat is de reden waarom de plicht niet tot een kaart van de Unie kan worden teruggebracht. Het artikel breidt de verplichting uit tot personen of entiteiten die wonen in landen of gebieden waarmee geen daadwerkelijke uitwisseling van belastinginformatie bestaat, zoals vastgesteld in de derde alinea van de eerste aanvullende bepaling van Ley 36/2006, en die vermogensbestanddelen bezitten die zich op Spaans grondgebied bevinden of rechten uitoefenen aldaar, met uitzondering van effecten die op officiële secundaire markten worden verhandeld. Dat onderdeel raakt louter eigendom: geen inkomen en geen activiteit zijn vereist. Welke gebieden daaronder vallen, hangt af van de stand van die bepaling en van de geldende instrumenten, en dat is geen vraag om uit het hoofd of van een blog te beantwoorden.

Wanneer de plicht wel geldt: twee maanden, en een vaste boete

Waar aan een van de gevallen is voldaan, is de rest van artikel 10 streng. De aanwijzing wordt meegedeeld aan de Delegación van de Agencia Estatal de Administración Tributaria waar de aangifte voor deze belasting moet worden ingediend, binnen twee maanden na de datum van de aanwijzing, en bij de mededeling moet de uitdrukkelijke aanvaarding van de vertegenwoordiger worden gevoegd — een aanwijzing die is gedaan maar nooit is meegedeeld, ontslaat van niets. Artikel 10.4 kwalificeert de overtreding als een ernstige belastingovertreding, bestraft met een vaste geldboete van € 2.000, oplopend tot € 6.000 voor belastingplichtigen die wonen in gebieden zonder daadwerkelijke uitwisseling van belastinginformatie, in beide gevallen verminderd overeenkomstig artikel 188.3 van de Ley General Tributaria. Artikel 10.3 staat daar los van en wordt er vaak mee verward: is er geen aanwijzing gedaan, dan kan de Belastingdienst gewoonweg diegene die als vertegenwoordiger in het Registro Mercantil staat ingeschreven — of, in de gevallen zonder informatie-uitwisseling, de bewaarnemer of beheerder van de vermogensbestanddelen — als vertegenwoordiger beschouwen.

Het argument dat wel klopt: waar de brief naartoe gaat

Niets van dit alles maakt de dienst tot toneelspel. Het eerlijke argument om iemand aan te wijzen, staat niet in artikel 10, maar in artikel 11. Voor een niet-resident die inkomen uit onroerend goed verkrijgt, legt artikel 11.1.b) het fiscale domicilie in Spanje vast op het fiscale domicilie van de vertegenwoordiger en, bij ontstentenis daarvan, op de locatie van de woning zelf. Artikel 11.2 voegt toe dat, wanneer geen vertegenwoordiger is aangewezen, kennisgevingen die worden betekend op het fiscale domicilie van de hoofdelijk aansprakelijke — de betaler van het inkomen, of de bewaarnemer of beheerder van de vermogensbestanddelen, op grond van artikel 9 — dezelfde waarde hebben en dezelfde gevolgen teweegbrengen alsof zij rechtstreeks aan de belastingplichtige waren betekend.

Leest u dat samen met de kennisgevingsregels van de Ley General Tributaria, dan is het mechanisme duidelijk. Artikel 110 staat de Belastingdienst toe om te betekenen op het fiscale domicilie in procedures die zij zelf start; artikel 111 staat toe dat iedereen op dat adres die zich identificeert, de kennisgeving in ontvangst neemt, het personeel van de vereniging van eigenaren inbegrepen. Doet niemand dat, en is het verzuim niet toe te schrijven aan de Belastingdienst, dan staat artikel 112 kennisgeving door comparecencia toe na ten minste twee pogingen — waarvan één waarbij de geadresseerde als onbekend wordt geregistreerd — door middel van één enkele kennisgeving per belanghebbende in het Boletín Oficial del Estado (BOE), dat op maandag, woensdag en vrijdag verschijnt. Vanaf die publicatie heeft de belastingplichtige vijftien kalenderdagen om zich te melden; verstrijken die, dan wordt de kennisgeving geacht voor alle rechtsgevolgen te zijn gedaan op de daaropvolgende dag. De aanslag wordt dan onherroepelijk zonder dat iemand haar heeft gelezen, de vrijwillige betalingstermijn verstrijkt, de dwanginvorderingsperiode opent de volgende dag op grond van artikel 161.1.a), en artikel 28 voegt een toeslag van 5, 10 of 20 procent toe aan het volledige onbetaalde bedrag. De brief die in november bij een dichtgetimmerd appartement aankwam, is dezelfde schuld die jaren later opduikt op een nota simple, bij de notaris, op de dag van een verkoop.

Wat de site nu zegt

Sinds 10 september 2026 vertelt de rekenmodule een gebruiker van buiten de EU niet langer dat een vertegenwoordiger vereist is. Zij zegt dat de aanwijzing alleen verplicht is in de gevallen van artikel 10.1, dat het anders een keuze is en geen plicht, en zij legt uit welk gevolg het heeft voor kennisgevingen als de woning als fiscaal domicilie blijft gelden. De veelgestelde vragen op de homepage en de dienstkaart dragen dezelfde tekst in alle negen talen, en de gids achter dit bericht zet de gesloten lijst, de termijn van twee maanden, de boete, de hoofdelijke aansprakelijkheid van artikel 9 en de volledige kennisgevingsketen uiteen. Wij verkopen de dienst nog steeds. We verkopen haar nu voor wat zij doet.