spainfiscalspainfiscal

Specjalny podatek 3% w Hiszpanii: zwolnienie umowne uchylone w 2013 roku

SprostowanieOpublikowano:

Wciąż powtarza się to na anglojęzycznych forach poświęconych nieruchomościom, w poradnikach dla emigrantów i na niejednej stronie kancelarii prawnej: spółka niebędąca rezydentem, objęta umową z klauzulą o wymianie informacji, nie płaci podatku 3% od swojej hiszpańskiej willi. To zdanie było prawdziwe. Przestało nim być 1 stycznia 2013 roku, a artykuł, który zastąpił poprzedni, przewiduje trzy zwolnienia i żadne z nich nie wspomina o umowie.

W skrócie

Zwolnienie ze specjalnego podatku 3% w Hiszpanii dla podmiotów uprawnionych do umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawierającej klauzulę o wymianie informacji zostało uchylone ze skutkiem od 1 stycznia 2013 roku na mocy piątej dyspozycji końcowej, ustęp 3, Ley 16/2012.

Valery Grinkevich

Autor

Valery Grinkevich

Ekonomista zrzeszony w hiszpańskiej izbie (economista colegiado) · asesor fiscal · Ponad 20 lat doświadczenia · Torrevieja, Costa Blanca

Jeden artykuł, dwa teksty

Artykuł 42 tekstu jednolitego ustawy o podatku dochodowym od nierezydentów (Real Decreto Legislativo 5/2004, TRLIRNR) reguluje zwolnienia od specjalnego podatku od nieruchomości należących do podmiotów niebędących rezydentami, a w skonsolidowanej bazie BOE istnieje w dwóch wersjach. Wersja pierwotna, obowiązująca od 13 marca 2004 roku, wymieniała pięć przypadków. Jej litera b) zwalniała podmioty uprawnione do korzystania z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawierającej klauzulę o wymianie informacji, pod warunkiem że osoby fizyczne będące ostatecznymi właścicielami podmiotu były rezydentami Hiszpanii albo same były objęte taką umową – co należało udowodnić deklaracją wskazującą hiszpańskie nieruchomości oraz ostatecznych właścicieli będących osobami fizycznymi, wraz z zaświadczeniami o rezydencji zagranicznej, składaną w tym samym terminie co podatek.

Wersja obowiązująca od 1 stycznia 2013 roku liczy cztery linijki. Podatku nie płacą: a) obce państwa, zagraniczne instytucje publiczne i organizacje międzynarodowe; b) podmioty prowadzące w Hiszpanii, w sposób ciągły lub zwyczajowy, działalność gospodarczą odrębną od samego posiadania lub wynajmu nieruchomości, na warunkach określonych przepisami wykonawczymi; oraz c) spółki notowane na oficjalnie uznanych rynkach wtórnych. Nie ma litery d), nie ma litery e) ani drugiego ustępu. Ścieżka umowna nie została zawężona ani utrudniona dowodowo. Po prostu zniknęła.

Co naprawdę usunęła piąta dyspozycja końcowa Ley 16/2012

Reformę wprowadza piąta dyspozycja końcowa, ustęp 3, Ley 16/2012 z dnia 27 grudnia, ze skutkiem od 1 stycznia 2013 roku, a usunęła ona więcej niż tylko przypadek umowny. Razem z nim zniknęła dawna litera e): podmioty non-profit o charakterze charytatywnym lub kulturalnym, uznane na mocy prawa państwa strony umowy, gdy nieruchomość służyła ich celom statutowym. Zniknął także ustęp 2, który proporcjonalnie zmniejszał podatek, gdy warunki rezydencji członków, uczestników lub beneficjentów były spełnione tylko częściowo. Pięć zwolnień i częściowa ulga stały się trzema zwolnieniami i niczym więcej.

Ten sam przepis przebudował cały rozdział tego samego dnia: ustęp 1 przeredagował artykuł 40, ustęp 2 – artykuł 41, a ustępy 4 i 5 zmieniły tytuł artykułu 45 na powstanie obowiązku podatkowego, deklarację i związanie odpowiedzialnością, dodając ustęp 3, na mocy którego nieruchomość zbyta przez podmiot objęty podatkiem pozostaje związana odpowiedzialnością za jego zapłatę. Konsolidacja tekstu jest aktualna – metadane ustawy wskazują ostatnią aktualizację na 23 czerwca 2026 roku – zatem od tego czasu artykułu 42 nikt nie zmieniał.

Ile to kosztuje właściciela, który w to wierzył

Podatek wynosi 3% wartości katastralnej, a tam gdzie wartości katastralnej brak – wartości ustalonej według zasad podatku od majątku (artykuły 41.1 i 43). Powstaje on 31 grudnia każdego roku i jest deklarowany oraz płacony w kolejnym styczniu (artykuł 45.1). Do jego powstania nie musi wydarzyć się nic szczególnego: żadnego czynszu, żadnego zysku, żadnej sprzedaży. Zdarzeniem podatkowym w całości jest samo posiadanie nieruchomości – lub posiadanie, z jakiegokolwiek tytułu, prawa rzeczowego do jej używania lub czerpania z niej pożytków – na dzień 31 grudnia. Tak więc każdy 31 grudnia od 2013 roku rodzi osobne zobowiązanie, z własnym terminem i własnym biegiem czasu.

Dwie zasady sprawiają, że jest to gorsze niż zwykły niezapłacony podatek. Przeoczenie styczniowego okna otwiera drogę do przymusowej egzekucji z samej nieruchomości – wystarczającym tytułem do jej wszczęcia jest zaświadczenie, że okres dobrowolny upłynął bez zapłaty (artykuł 45.2). A od 2013 roku nieruchomość zbyta przez podmiot objęty podatkiem pozostaje związana odpowiedzialnością za jego zapłatę (artykuł 45.3) – dlatego sprawa ta wypływa u notariusza, przy sprzedaży, nawet dwadzieścia lat po utworzeniu struktury. Jedna uwaga formalna: artykuł 45.1 mówi jedynie, że podatek deklaruje się w miejscu i formie ustalonych przepisami, więc numer formularza AEAT, który Państwo napotkają, to praktyka administracyjna, a nie przepis ustawy.

Zwolnienie, które pozostało, i dlaczego wynajem się nie kwalifikuje

Dla prywatnej struktury użyteczna pozostaje wyłącznie litera b): działalność gospodarcza prowadzona w Hiszpanii, w sposób ciągły lub zwyczajowy, odrębna od samego posiadania lub wynajmu nieruchomości, na warunkach określonych przepisami wykonawczymi. Ciężar spoczywa na trzech wyrażeniach. W sposób ciągły lub zwyczajowy wyklucza pojedynczą operację zaaranżowaną na tę okazję. Odrębna wymaga, by działalność dała się oddzielić od samej nieruchomości. A na warunkach określonych przepisami wykonawczymi przenosi treść tego testu poza artykuł 42, co czyni z niego kwestię dokumentacyjną, zanim stanie się argumentem.

Pułapką jest słowo wynajem. Artykuł nie wyklucza uśpionej spółki, dopuszczając tę, która wynajmuje willę; wyklucza samo posiadanie lub wynajem nieruchomości, czyli dokładnie te dwie czynności, które zwykle wykonuje struktura posiadająca dom wakacyjny. Wynajem letni to działalność wykluczona, wprost nazwana w ustawie. Pozostałe dwa zwolnienia nie są pomyślane dla struktur rodzinnych: litera a) dotyczy państw, zagranicznych instytucji publicznych i organizacji międzynarodowych, litera c) – spółek notowanych na giełdzie.

Pytanie, które je zastąpiło: tego samego dnia zawężono artykuł 40

Pierwotny artykuł 40 obejmował podatkiem każdy podmiot niebędący rezydentem, który posiadał hiszpańską nieruchomość. Wersja obowiązująca od 1 stycznia 2013 roku, przeredagowana przez ustęp 1 tej samej dyspozycji końcowej, obejmuje wyłącznie podmioty będące rezydentami kraju lub terytorium uznawanego za raj podatkowy – ustawa nadal posługuje się tym starszym sformułowaniem. Zwolnienie zniknęło, ale zniknęła też większa część zagrożenia, przed którym chroniło: zwykła spółka będąca rezydentem poza takim terytorium w ogóle nie mieści się w zakresie artykułu 40 i nie potrzebuje żadnego zwolnienia. Czytelnicy, którzy dowiadują się wyłącznie o uchyleniu przepisu, zwykle panikują w złym kierunku.

Aktualne pytanie brzmi więc już nie: czy Państwa umowa zawiera klauzulę o wymianie informacji. Brzmi ono: gdzie podmiot był rezydentem na dzień 31 grudnia i czy dane terytorium figurowało na liście obowiązującej w tym dniu. Ten wpis celowo nie wymienia żadnego terytorium ani nie przesądza aktualnego statusu: lista jest ustalana rozporządzeniem ministerialnym i podlega aktualizacjom, więc jedyną uczciwą odpowiedzią jest rozporządzenie obowiązujące w roku, który Państwa interesuje.

Jak sprawdzić to samodzielnie w API BOE

Nikt nie musi wierzyć nam na słowo. BOE udostępnia skonsolidowane przepisy przez otwarte API, a jedno zapytanie zwraca całą historię danego artykułu. Wystarczy zapytać o blok: www.boe.es/datosabiertos/api/legislacion-consolidada/id/BOE-A-2004-4527/texto/bloque/a42, wysyłając nagłówek Accept: application/xml oraz zwykły user agent przeglądarki. Nagłówek ten nie jest opcjonalny – punkt końcowy obsługujący bloki zwraca wyłącznie XML i na żądanie formatu JSON odpowiada błędem HTTP 400, choć spis treści tej samej ustawy, kończący się na texto/indice, zwraca już JSON.

To, co przychodzi w odpowiedzi, jest zarazem pułapką i pomocą. Odpowiedź zawiera każdą historyczną wersję artykułu, od najstarszej, każdą we własnym elemencie version, z polami fecha_publicacion i fecha_vigencia. Biorąc pierwszą wersję, otrzymują Państwo tekst z 2004 roku: uchylone już zwolnienie, sformatowane bez zarzutu i całkowicie nieaktualne. Biorąc ostatnią, wystarczy przeczytać jej daty oraz zamykającą ją notę o zmianie, w której reforma sama się nazywa – Se modifica, con efectos desde el 1 de enero de 2013, por la disposición final 5.3 de la Ley 16/2012, de 27 de diciembre. Z kolei punkt końcowy metadatos danej ustawy podaje jej fecha_actualizacion, dzięki czemu można sprawdzić, czy konsolidacja jest aktualna, czy to już nieaktualny zrzut.

Co zrobić

Jeżeli hiszpańska nieruchomość jest posiadana za pośrednictwem podmiotu niebędącego rezydentem, przed styczniowym oknem należy ustalić dwa fakty: gdzie podmiot był rezydentem na dzień 31 grudnia, w zestawieniu z listą terytoriów obowiązującą w tym roku, oraz czy prowadzi w Hiszpanii działalność wykraczającą poza samo posiadanie lub wynajem. Umowa z klauzulą o wymianie informacji nie jest już odpowiedzią na żadne z tych pytań.

Pełny poradnik

Powiązane usługi

Źródła