Rezydencja podatkowa w Hiszpanii 2026: zasada 183 dni i kalkulator

Rezydencja podatkowa to status, a nie dokument

Prawo hiszpańskie nie nadaje rezydencji podatkowej, lecz ją stwierdza. Artykuł 9.1 Ley 35/2006 (LIRPF) stanowi, że podatnik ma zwykłe miejsce zamieszkania na terytorium Hiszpanii, gdy zachodzi którakolwiek z okoliczności z krótkiej listy, a ustawa o podatku dochodowym od nierezydentów po prostu do niego odsyła: rezydencję na terytorium Hiszpanii ustala się według art. 9 LIRPF (art. 6 TRLIRNR). Żaden z tych tekstów nie wspomina o karcie, wizie, zielonym zaświadczeniu o rejestracji obywatela UE ani o wpisie do gminnego padrón. Dokumenty te mogą być dowodem tego, gdzie Państwo mieszkają, a czasem dobrym dowodem, ale żaden z nich nie tworzy ani nie znosi tego statusu.

Konsekwencja zaskakuje co roku na Costa Blanca. Emerytowane małżeństwo w Jávea może mieć kartę pobytową i mimo to być nierezydentem podatkowym, jeśli fakty nie spełniają żadnego z trzech testów; brytyjski właściciel w Torrevieja, który nie ma żadnych hiszpańskich dokumentów, może być hiszpańskim rezydentem podatkowym, bo spędza tu ponad pół roku. Organ podatkowy patrzy na fakty, a jego własny spis podatników zawiera odrębne pole dotyczące statusu rezydenta lub nierezydenta na terytorium Hiszpanii (art. 4.1.f RD 1065/2007), czyli dokładnie to pole, które ma poprawiać modelo 030.

Trzy testy są alternatywne, a nie kumulatywne. Każdy z nich z osobna czyni Państwa rezydentem, a organowi podatkowemu wystarczy wykazać jeden. Dlatego spór o dni jest często najsłabszym gruntem: osoba, która spędza w Hiszpanii cztery miesiące w roku, ale prowadzi całą działalność z Alicante, jest rezydentem według drugiego testu, cokolwiek pokazuje kalendarz.

Test pierwszy: ponad 183 dni w roku kalendarzowym

Pierwszy i najbardziej znany test to obecność: pobyt dłuższy niż 183 dni w roku kalendarzowym na terytorium Hiszpanii (art. 9.1.a LIRPF). Liczy się dni obecności, a nie noce, nie kroczące dwanaście miesięcy i nie rok podatkowy zaczynający się w kwietniu; okresem odniesienia jest hiszpański rok kalendarzowy, od 1 stycznia do 31 grudnia, ponieważ taki jest okres rozliczeniowy (art. 12.1 LIRPF).

Sęk tkwi w drugim zdaniu tej samej litery. Przy ustalaniu tego okresu obecności sporadyczne nieobecności wlicza się, chyba że podatnik wykaże rezydencję podatkową w innym kraju. Mówiąc wprost, wyjazd z Hiszpanii nie odejmuje się sam od sumy: jeśli nieobecność nie ma charakteru strukturalnego, lecz sporadyczny, i jeśli nie przedstawią Państwo zaświadczenia o rezydencji podatkowej z innego państwa, dni poza krajem mogą zostać doliczone z powrotem. Ustawa przewiduje też zabezpieczenie w drugą stronę na najgorsze przypadki: gdy drugi kraj jest traktowany jako jurysdykcja niewspółpracująca, organ podatkowy może żądać dowodu 183 dni rzeczywistej obecności w tym kraju.

W artykule zapisano dwa wyłączenia. Czasowe pobyty w Hiszpanii wynikające ze zobowiązań z umów o współpracy kulturalnej lub humanitarnej, zawartych nieodpłatnie z hiszpańskimi administracjami publicznymi, nie wliczają się do obecności (art. 9.1.a LIRPF). A obecność jest kwestią faktów, więc dowodzi się jej faktami – kartami pokładowymi, zapisami z promów i bramek opłat, transakcjami kartą, zużyciem mediów, wizytami lekarskimi – a nie oświadczeniem.

Test drugi: główny ośrodek lub baza interesów gospodarczych

Drugi test nie ma nic wspólnego z dniami. Są Państwo rezydentem, jeśli główny ośrodek lub baza działalności albo interesów gospodarczych znajduje się w Hiszpanii, bezpośrednio lub pośrednio (art. 9.1.b LIRPF). Artykuł nie podaje wzoru, procentu ani progu i żadnego procentu nie należy do niego dopisywać: ustawa pyta, gdzie leży jądro życia gospodarczego, z uwzględnieniem tego, gdzie znajdują się aktywa, gdzie powstają dochody, gdzie zarządza się przedsiębiorstwem i gdzie wykonuje się działalność zawodową.

Dla właścicieli na Costa Blanca test ten działa w dwóch typowych kształtach. Pierwszy to właściciel, którego hiszpański wynajem wakacyjny urósł do głównej części dochodów, podczas gdy emerytura z kraju pochodzenia zmalała względnie. Drugi to przedsiębiorca, który przeniósł zarządzanie spółką do Hiszpanii, pozostawiając spółkę zarejestrowaną za granicą – artykuł wyraźnie obejmuje interesy posiadane pośrednio, więc zagraniczna struktura holdingowa sama w sobie nie usuwa hiszpańskiego ośrodka interesów.

Ponieważ test ten jest niezależny od obecności, podatnik może z łatwością nie spełnić warunku dni i mimo to być rezydentem. Z drugiej strony posiadanie domu w Hiszpanii, hiszpańskiego rachunku bankowego i płacenie IBI same w sobie nie lokują tu ośrodka interesów gospodarczych: pojedyncza nieprodukcyjna nieruchomość stanowi zwykle niewielką część życia gospodarczego, a organ podatkowy musi ocenić cały obraz, a nie jeden składnik majątku.

Test trzeci: domniemanie rodzinne

Trzeci test to raczej domniemanie niż test w ścisłym znaczeniu. Domniemywa się, do czasu dowodu przeciwnego, że podatnik ma zwykłe miejsce zamieszkania na terytorium Hiszpanii, gdy zgodnie z poprzednimi kryteriami małżonek niebędący w separacji prawnej i pozostające na utrzymaniu małoletnie dzieci zwykle mieszkają w Hiszpanii (art. 9.1 LIRPF, ostatni akapit). Wynika ono z rodziny i można je obalić dowodami.

Czytane uważnie, domniemanie ma wbudowane dwa warunki, które rutynowo się pomija. Wymaga małżonka, który nie jest w separacji prawnej, i ocenia małżonka oraz małoletnie dzieci według tych samych kryteriów – to znaczy, że małżonek i dzieci muszą być rezydentami według testu dni lub testu interesów gospodarczych. Dorosłe dzieci mieszkające w Hiszpanii go nie uruchamiają, podobnie jak partner niebędący małżonkiem. Domniemanie dopuszcza następnie dowód przeciwny: podatnik, którego rodzina osiedliła się w Alicante, podczas gdy on naprawdę mieszka i pracuje za granicą, może je obalić, ale to on ponosi ciężar dowodu, i to ciężar realny (art. 105.1 LGT).

Hiszpański rok podatkowy to rok kalendarzowy – i nie jest dzielony

Hiszpański okres rozliczeniowy to rok kalendarzowy, a podatek powstaje 31 grudnia (art. 12 LIRPF). Jedyny przypadek, w którym okres jest krótszy niż rok kalendarzowy, to śmierć podatnika w dniu innym niż 31 grudnia; wówczas okres kończy się, a podatek powstaje w dniu śmierci (art. 13 LIRPF). Ustawa nie zawiera żadnego innego wyjątku.

Ten jeden fakt najbardziej zaskakuje brytyjskich czytelników, ponieważ Zjednoczone Królestwo stosuje rozliczenie z podziałem roku, które może rozciąć rok podatkowy na część rezydencką i nierezydencką. Hiszpania tego nie robi. Jeśli okoliczności czynią Państwa rezydentem w danym roku, są Państwo rezydentem przez cały ten rok – także w miesiącach przed przyjazdem – a dochody z całego świata za wszystkie dwanaście miesięcy trafiają do hiszpańskiej deklaracji. Jeśli nie, są Państwo nierezydentem przez cały rok, także w miesiącach, gdy fizycznie tu przebywali.

Praktyczna konsekwencja jest taka, że rok przeprowadzki to rok do planowania, a nie do improwizacji. Sprzedaż zagranicznej nieruchomości, urzeczywistnienie zysku, pobranie jednorazowej wypłaty z emerytury lub zamknięcie firmy w tym samym roku kalendarzowym, w którym stają się Państwo hiszpańskim rezydentem, umieszcza to wszystko w hiszpańskiej podstawie opodatkowania, niezależnie od daty. Gdy dwa państwa opodatkowują ten sam rok, podwójne obciążenie powstrzymują umowa i mechanizmy ulg – a nie hiszpański okres rozliczeniowy, który się nie ugnie.

Wyjazd do jurysdykcji niewspółpracującej: kwarantanna z art. 8.2

Jedna reguła nadal opodatkowuje Państwa jako rezydenta po wyjeździe. Osoby fizyczne obywatelstwa hiszpańskiego, które wykażą nową rezydencję podatkową w kraju lub na terytorium uznanym za raj podatkowy, nie tracą statusu podatników hiszpańskiego podatku dochodowego; reguła obowiązuje w okresie rozliczeniowym, w którym następuje zmiana rezydencji, oraz w czterech kolejnych okresach (art. 8.2 LIRPF). Ustawa używa starszego określenia, a odniesienia w przepisach podatkowych do rajów podatkowych, do terytoriów bez skutecznej wymiany informacji oraz do zerowego lub niskiego opodatkowania należy odczytywać jako odniesienia do definicji jurysdykcji niewspółpracującej z DA 1.ª Ley 36/2006, w brzmieniu nadanym przez Ley 11/2021 (DA 10.ª tej ustawy).

Dwa ograniczenia znaczą tyle samo co reguła. Po pierwsze, obejmuje ona wyłącznie osoby fizyczne obywatelstwa hiszpańskiego: brytyjski, irlandzki, holenderski lub norweski właściciel, który opuszcza Hiszpanię i wyjeżdża do jurysdykcji z listy, nie podlega art. 8.2, niezależnie od tego, co jeszcze może go dotyczyć. Po drugie, listę jurysdykcji niewspółpracujących ustala rozporządzenie ministerialne według kryteriów przejrzystości, ułatwiania działalności offshore i zerowego lub niskiego opodatkowania i jest ona aktualizowana – więc pytanie nie brzmi nigdy „czy to miejsce jest rajem podatkowym” w abstrakcji, lecz czy znajduje się na liście obowiązującej w danym roku. Jeżeli Hiszpania ma obowiązującą umowę z jurysdykcją z listy, przepisy o jurysdykcjach niewspółpracujących nadal mają zastosowanie w zakresie, w jakim nie są sprzeczne z umową (DA 1.ª.5 Ley 36/2006).

Co naprawdę się zmienia: rezydent a nierezydent

Hiszpański rezydent podatkowy jest opodatkowany od całości dochodów – wynagrodzeń, kapitału, zysków i strat oraz ustawowych przypisań – niezależnie od miejsca ich powstania i od rezydencji płatnika (art. 2 LIRPF). Składanie deklaracji jest regułą, z wyłączeniami z art. 96.2 LIRPF, który zwalnia osoby, których dochody pochodzą wyłącznie ze stosunku pracy do 22.000 euro rocznie, z dochodów z kapitału i zysków objętych zaliczką do łącznie 1.600 euro oraz z dochodu przypisanego z nieruchomości i niektórych innych pozycji do łącznie 1.000 euro. Rezydencja przynosi też obowiązki informacyjne z DA 18.ª LGT dotyczące rachunków, papierów wartościowych, polis na życie i rent, nieruchomości oraz walut wirtualnych posiadanych za granicą – modelo 720 i modelo 721 – a także podatek majątkowy od całego majątku netto, gdziekolwiek aktywa się znajdują (art. 5.One.a Ley 19/1991).

Nierezydent jest opodatkowany wyłącznie od dochodów uzyskanych na terytorium Hiszpanii (art. 12.1 TRLIRNR), a art. 13 wylicza, co to oznacza: dochody pochodzące bezpośrednio lub pośrednio z nieruchomości położonych w Hiszpanii i praw do nich (art. 13.1.g), dochód przypisany osobom fizycznym, które posiadają w Hiszpanii nieruchomość miejską niewykorzystywaną w działalności gospodarczej (art. 13.1.h), oraz zyski kapitałowe (art. 13.1.i), między innymi. Stawka ogólna wynosi 24%, obniżona do 19% dla rezydentów innego państwa UE lub EOG ze skuteczną wymianą informacji podatkowych, a zyski ze zbycia aktywów opodatkowane są stawką 19% (art. 25.1.a i 25.1.f TRLIRNR). Podatek majątkowy obejmuje tylko aktywa i prawa położone, wykonywane lub mające być wykonane na terytorium Hiszpanii (art. 5.One.b Ley 19/1991), a hiszpańskiego obowiązku informacyjnego dotyczącego aktywów posiadanych za granicą nie ma.

Dwa mosty przecinają tę przepaść. Osoba fizyczna mająca rezydencję w innym państwie członkowskim UE, która uzyskuje w Hiszpanii co najmniej 75% całkowitych dochodów z pracy najemnej i działalności gospodarczej, opodatkowanych faktycznie w ramach IRNR w danym okresie, może wybrać opodatkowanie jako podatnik IRPF bez uzyskania rezydencji (art. 46 TRLIRNR). A kwota wolna w podatku majątkowym wynosząca 700.000 euro – domyślna tam, gdzie wspólnota autonomiczna nie ustaliła własnej – dotyczy także nierezydentów opodatkowanych z tytułu obowiązku rzeczowego (art. 28.Three Ley 19/1991), przy czym obowiązek złożenia deklaracji powstaje, gdy podatek jest należny lub gdy wartość aktywów przekracza 2.000.000 euro (art. 37 Ley 19/1991).

Dwa kraje, jeden podatnik: reguła rozstrzygająca z umowy

Każde państwo stosuje własne prawo, by rozstrzygnąć, kto jest tam rezydentem, i oba prawa mogą odpowiedzieć „tak”. Prawo hiszpańskie wyraźnie ustępuje umowom: ustawa stosuje się bez uszczerbku dla umów i konwencji międzynarodowych, które stały się częścią prawa krajowego (art. 5 LIRPF; art. 4 TRLIRNR). Konfliktu nie rozstrzyga się więc sporem o art. 9.1 LIRPF, lecz otwierając umowę z drugim państwem.

Umowa zaczyna od zdefiniowania rezydenta umawiającego się państwa jako każdej osoby, która według prawa tego państwa podlega tam opodatkowaniu z tytułu miejsca zamieszkania, rezydencji, siedziby zarządu, miejsca rejestracji lub innego kryterium o podobnym charakterze, i wyraźnie wyłącza osoby podlegające opodatkowaniu w tym państwie wyłącznie od dochodów ze źródeł tam położonych (art. 4.1 umowy hiszpańsko-brytyjskiej z 14 marca 2013 r.). Gdy osoba fizyczna jest następnie rezydentem obu państw, umowa rozstrzyga sprawę w ustalonej kolejności (art. 4.2): państwo, w którym ma do dyspozycji stałe miejsce zamieszkania; jeśli ma je w obu, państwo, z którym jej powiązania osobiste i gospodarcze są ściślejsze, czyli ośrodek interesów życiowych; jeśli nie da się tego ustalić lub nie ma stałego miejsca zamieszkania w żadnym, państwo, w którym zwykle przebywa; jeśli przebywa zwykle w obu lub w żadnym, państwo, którego jest obywatelem; a jeśli jest obywatelem obu lub żadnego, właściwe organy rozstrzygają sprawę w drodze porozumienia wzajemnego.

Drabinę stosuje się po kolei i zatrzymuje się na pierwszym szczeblu, który daje odpowiedź – stałe miejsce zamieszkania tylko w jednym państwie kończy analizę w tym miejscu, a obywatelstwo jest późnym kryterium rozstrzygającym, nie punktem wyjścia. Przytoczone brzmienie pochodzi z umowy hiszpańsko-brytyjskiej; ta sama drabina występuje w umowach Hiszpanii z innymi państwami, ale wiąże Państwa tekst z własnej umowy, który należy czytać łącznie z instrumentem wielostronnym tam, gdzie ma zastosowanie. Jeśli oba organy nadal się nie zgadzają, art. 25.1 umowy hiszpańsko-brytyjskiej pozwala podatnikowi przedstawić sprawę właściwemu organowi państwa rezydencji, a musi to nastąpić w ciągu trzech lat od pierwszego powiadomienia o działaniu powodującym opodatkowanie niezgodne z umową.

Zaświadczenie, które działa, i zaświadczenie, które nie działa

Na umowę można się powołać tylko z właściwym dokumentem: zaświadczeniem o rezydencji podatkowej wydanym przez drugie państwo wyraźnie dla celów umowy z Hiszpanią. To inny dokument niż zwykłe zaświadczenie o zamieszkaniu, które jedynie stwierdza, że osoba jest zarejestrowana jako rezydent według prawa krajowego. Oba nazywa się zaświadczeniami; tylko jedno pozwala dochodzić korzyści z umowy lub obalić hiszpańskie roszczenie rezydencyjne regułą rozstrzygającą, ponieważ tylko jedno stwierdza, że drugie państwo traktuje Państwa jako swojego rezydenta na podstawie umowy.

Po stronie hiszpańskiej zaświadczenia podatkowe są dokumentami administracyjnymi poświadczającymi fakty dotyczące sytuacji podatkowej podatnika (art. 70.1 RD 1065/2007), muszą być wydane w ciągu 20 dni (art. 73.1), mają charakter informacyjny i nie można ich zaskarżyć, choć podatnik może w ciągu 10 dni wyrazić niezgodę z ich treścią (art. 75.1 i 73.4), a o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej, są ważne 12 miesięcy, gdy dotyczą zobowiązań okresowych (art. 75.2). Należy poprosić drugie państwo o zaświadczenie obejmujące konkretne lata sporne, w formie umownej, i złożyć oryginał do akt – zaświadczenie uzyskane po rozpoczęciu kontroli jest warte znacznie mniej niż takie, które już znajduje się w aktach.

Co dowodzi rezydencji – a co nie dowodzi niczego

W postępowaniu podatkowym ten, kto powołuje się na prawo, musi udowodnić fakty, które je tworzą (art. 105.1 LGT), a organ podatkowy może uznać za właściciela składnika majątku tego, kto jako taki figuruje w rejestrze podatkowym lub publicznym, z zastrzeżeniem dowodu przeciwnego (art. 108.3 LGT). Ciężar mają te dowody, które pokazują, gdzie faktycznie toczyło się życie: umowne zaświadczenie o rezydencji drugiego państwa, zapisy podróży, wzorzec ruchów na kartach i rachunkach, zużycie mediów w każdym domu, historia zatrudnienia lub działalności zawodowej, zapis dzieci do szkoły, rejestracja i leczenie medyczne, polisy ubezpieczeniowe, użytkowanie pojazdów oraz dokumenty długoterminowego najmu lub własności po obu stronach.

Niektóre dokumenty, na których polegają właściciele, dowodzą znacznie mniej, niż im się wydaje. Wpis do gminnego padrón to rejestr ludności prowadzony przez ayuntamiento; poświadcza adres i może wspierać sprawę, ale sam w sobie nie czyni Państwa rezydentem podatkowym i, co równie ważne, wyrejestrowanie nie czyni Państwa nierezydentem. Karta pobytowa, zielone zaświadczenie o rejestracji obywatela UE czy wiza to dokumenty imigracyjne i nic nie mówią o trzech testach z art. 9.1 LIRPF. Nie mówi też nic adres wydrukowany na wyciągu bankowym ani fakt, że AEAT ma Państwa w spisie jako nierezydenta: wpis do spisu to zadeklarowana dana, którą administracja może sprawdzić i poprawić (art. 2 i 4 RD 1065/2007).

Akta należy budować w trakcie roku, a nie wtedy, gdy nadejdzie pismo. Dane o zużyciu i zapisy podróży starzeją się źle, linie lotnicze i przewoźnicy promowi usuwają rezerwacje, a zaświadczenie, które zagraniczny organ wydawał trzy miesiące, to trzy miesiące, których nie mają Państwo w postępowaniu. Dowody należy przechowywać według roku kalendarzowego, ponieważ taką jednostką posługuje się hiszpański okres rozliczeniowy.

Modelo 030: zakomunikować organowi podatkowemu, kim i gdzie Państwo są

Modelo 030 to deklaracja spisowa dla osób fizycznych, które nie prowadzą działalności gospodarczej ani zawodowej: rejestruje je w Spisie Podatników, poprawia ich dane osobowe i zgłasza zmianę domicylu podatkowego lub statusu rezydenta albo nierezydenta. Dane te są z mocy prawa danymi spisowymi – spis zawiera status rezydenta lub nierezydenta na terytorium Hiszpanii, domicyl podatkowy w Hiszpanii oraz, w stosownych przypadkach, adres za granicą (art. 2.2 i 4.1 RD 1065/2007) – a podatnicy muszą zgłaszać swój domicyl podatkowy i każdą jego zmianę (art. 48.3 LGT).

Termin zależy od tego, kim Państwo są. Osoby fizyczne, które muszą figurować w Spisie Przedsiębiorców, Osób Wykonujących Wolne Zawody i Płatników, zgłaszają zmianę domicylu podatkowego w ciągu jednego miesiąca, przez deklarację spisową o zmianie; osoby fizyczne, które nie muszą figurować w tym spisie – większość właścicieli i emerytów – zgłaszają ją w ciągu trzech miesięcy na zatwierdzonym formularzu, chyba że wcześniej przypada termin złożenia własnej deklaracji podatkowej, a wtedy zmianę zgłasza się w tej deklaracji (art. 17 RD 1065/2007). Zmiana wywołuje pełne skutki od jej złożenia przed administracją, której została zgłoszona, a dopóki Państwo tego nie dopełnią, zmiana nie wywołuje skutków wobec organu podatkowego (art. 48.3 LGT i 17.3 RD 1065/2007) – dlatego powiadomienia wciąż przychodzą na adres, który opuścili Państwo lata temu.

Słowo o reżimie impatriados z art. 93 LIRPF

Szczególny reżim dla pracowników, osób wykonujących wolne zawody, przedsiębiorców i inwestorów delegowanych na terytorium Hiszpanii – potocznie ustawa Beckhama – pozwala osobom fizycznym, które uzyskują hiszpańską rezydencję podatkową w wyniku przeprowadzki tutaj, wybrać opodatkowanie według zasad ustawy o podatku dochodowym od nierezydentów przy zachowaniu statusu podatników IRPF, na okres zmiany rezydencji i pięć kolejnych okresów (art. 93.1 LIRPF). To wybór i jest on warunkowy: osoba nie mogła być rezydentem w Hiszpanii w ciągu pięciu okresów rozliczeniowych przed przeprowadzką, a przeprowadzka musi być spowodowana umową o pracę lub rozpoczęciem stosunku pracy w Hiszpanii, objęciem funkcji członka zarządu spółki, działalnością przedsiębiorczą w rozumieniu art. 70 Ley 14/2013 albo pracą wysoko wykwalifikowanego specjalisty obsługującego start-upy lub prowadzącego prace szkoleniowe, badawcze, rozwojowe i innowacyjne (art. 93.1.a i 93.1.b LIRPF). Dochody opodatkowane są kumulatywnie stawką 24% do 600.000 euro podstawy opodatkowania i 47% powyżej, przy czym dochody z oszczędności opodatkowane są według własnej skali (art. 93.2.e LIRPF), a podatnik podlega podatkowi majątkowemu z tytułu obowiązku rzeczowego (art. 93.1 LIRPF).

To nie jest reżim dla emerytów i to jest punkt najważniejszy w tym miejscu. Emerytowany właściciel, który przenosi się do Dénia, wynajmujący żyjący z hiszpańskich czynszów i inwestor bez stosunku pracy, funkcji w zarządzie ani kwalifikującej się działalności przedsiębiorczej nie podlegają art. 93, ponieważ żadna z okoliczności uruchamiających ich nie dotyczy, a każdy, kto był hiszpańskim rezydentem w ciągu ostatnich pięciu lat, jest wyłączony z miejsca. Tam, gdzie ma zastosowanie, jest prawdziwym narzędziem planowania, ale jest to reżim dla osób przybywających do pracy, a nie sposób na złagodzenie przeprowadzki osób przybywających, by przestać pracować.

Gdy AEAT wszczyna kontrolę rezydencji

Kontrola rezydencji zwykle zaczyna się jako ograniczona weryfikacja: doręczone zawiadomienie wskazujące charakter i zakres czynności (art. 137.2 LGT), w ramach którego administracja może badać dane z Państwa deklaracji i dokumenty potwierdzające, własne dane i rejestry, księgi i rejestry urzędowe oraz stojące za nimi faktury, a także może żądać od osób trzecich informacji w celu weryfikacji tego, co już posiada (art. 136.2 LGT). W ramach tego postępowania nie może żądać od osób trzecich informacji o ruchach finansowych, choć może żądać od Państwa udokumentowania transakcji finansowych wpływających na podstawę lub należny podatek (art. 136.3 LGT), a czynności przeprowadza się w siedzibie administracji, z wyjątkami wymienionymi w artykule (art. 136.4 LGT). Pełne postępowanie kontrolne musi co do zasady zakończyć się w ciągu 18 miesięcy, a w wymienionych przypadkach w ciągu 27 (art. 150.1 LGT).

Należy odpowiadać faktami. Należy przedstawić umowne zaświadczenie o rezydencji za każdy rok sporny, kalendarz dzień po dniu poparty dokumentami podróży, porównawcze zużycie mediów w każdym domu, ruchy na rachunkach i kartach pokazujące, gdzie toczyło się codzienne życie, oraz dokumenty ośrodka gospodarczego – zatrudnienie, zarządzanie firmą, miejsce położenia aktywów i miejsce powstawania dochodów. Należy pamiętać, że domniemania działają w obie strony: dane, które Państwo zadeklarowali, domniemywa się za prawdziwe wobec Państwa i tylko Państwo mogą je poprawić dowodem przeciwnym (art. 108.4 LGT), więc dawna deklaracja wykazująca hiszpańską rezydencję to fakt, który trzeba będzie wyjaśnić.

Dwa błędy są kosztowne. Pierwszy to udzielanie odpowiedzi nieformalnie, telefonicznie lub e-mailem, zamiast do akt, co nie zostawia w aktach nic. Drugi to traktowanie sprawy jako krajowej – tam, gdzie wchodzi w grę umowa, reguła rozstrzygająca z art. 4.2 oraz, jeśli organy nadal się nie zgadzają, procedura porozumienia wzajemnego w trzyletnim terminie stanowią część obrony, a obie wymagają zaświadczenia umownego, by działać. Gdy kwoty są istotne, należy zlecić przegląd akt przed pierwszą odpowiedzią, ponieważ pierwsza odpowiedź wyznacza ramy wszystkiego, co następuje.