spainfiscalspainfiscal

Dziedziczenie nieruchomości w Hiszpanii: przewodnik krok po kroku

~35 min czytaniaOpublikowano: 2026-09-10Zaktualizowano: 2026-09-10

Rodzic umiera za granicą, a wśród pozostawionych dokumentów znajduje się akt notarialny mieszkania w Torrevieja albo willi w Jávea. Nic po hiszpańskiej stronie tego spadku nie dzieje się automatycznie i niemal niczego nie można pominąć: Hiszpania prowadzi dziedziczenie przed notariuszem, a nie przed sądem spadkowym, a zegar podatkowy zaczyna biec w dniu śmierci, a nie w dniu, w którym Państwo się o niej dowiadują, ani w dniu, w którym dokumenty są gotowe. Ten poradnik prowadzi przez całą procedurę w kolejności, w jakiej faktycznie przebiega – certyfikaty, testament, NIE, inwentarz i jego wycena, akt przyjęcia spadku, dwa podatki, rejestr nieruchomości i Catastro – a następnie omawia to, przed czym nikt spadkobierców nie ostrzega: od chwili, gdy dom staje się Państwa własnością, są Państwo w Hiszpanii właścicielem niebędącym rezydentem, z corocznym Modelo 210, rachunkiem za IBI oraz, powyżej pewnego progu, podatkiem od majątku. Każdy termin i każda stawka podane poniżej są opatrzone odesłaniem do artykułu, z którego wynikają. Nigdzie nie podano żadnego honorarium za usługi, ponieważ zależy ono od aktu notarialnego, taryfy i prowincji.

Krótka odpowiedź

Dziedziczenie nieruchomości w Hiszpanii przebiega w ustalonej kolejności: akt zgonu, certyfikaty testamentowy i ubezpieczeniowy z Madrytu, testament albo notarialny akt poświadczenia dziedziczenia, NIE dla każdego spadkobiercy, inwentarz wyceniony według wartości referencyjnej Catastro, notarialny akt przyjęcia spadku, podatek od spadków i plusvalía w ciągu sześciu miesięcy od śmierci, a następnie wpis do rejestru nieruchomości i do Catastro.

Valery Grinkevich

Sprawdził

Valery Grinkevich

Ekonomista zrzeszony w hiszpańskiej izbie (economista colegiado) · asesor fiscal · Ponad 20 lat doświadczenia · Torrevieja, Costa Blanca

Najważniejsze informacje

  • Podatek od spadków powstaje w dniu śmierci (art. 24.1 LISD) i składa się go w ciągu sześciu miesięcy (art. 67.1.a RISD). Można uzyskać kolejne sześć miesięcy, ale tylko jeśli wniosek złożą Państwo w ciągu pierwszych pięciu miesięcy (art. 68 RISD) – a przedłużenie wiąże się z odsetkami za zwłokę.
  • Ani zaświadczenia o ostatniej woli, ani zaświadczenia z rejestru ubezpieczeń na wypadek śmierci nie można wystąpić przed upływem piętnastu dni roboczych od śmierci (procedura Ministerstwa Sprawiedliwości; art. 12.2 RD 398/2007), więc pierwsze dwa tygodnie poświęca się wyłącznie na akt zgonu.
  • W przypadku nieruchomości podstawą podatku od spadków jest wartość referencyjna Catastro na dzień śmierci, chyba że zadeklarowana wartość jest wyższa (art. 9.3 LISD w brzmieniu nadanym przez Ley 11/2021). Od wartości spadku odlicza się długi pozostawione przez zmarłego (art. 13) oraz koszty ostatniej choroby, pochówku i pogrzebu (art. 14.b).
  • Plusvalía municipal przy śmierci zgłasza się do urzędu gminy w ciągu sześciu miesięcy, z możliwością przedłużenia do roku na wniosek (art. 110.2.b TRLRHL) – to inny organ, inny formularz i termin, który nie przedłuża się automatycznie razem z terminem ISD.
  • Spadkobiercy niebędący rezydentami mają prawo do stosowania przepisów właściwej Comunidad Autónoma (druga dyspozycja dodatkowa LISD), w tym Comunitat Valenciana, nawet gdy składają deklarację w państwowej administracji podatkowej. To uprawnienie obejmuje dziś również rezydentów krajów trzecich, a nie tylko UE i EOG.

Na tej stronie

  1. Co się dzieje w chwili śmierci właściciela domu w Hiszpanii
  2. Akt zgonu – i co się zmienia, gdy śmierć nastąpiła za granicą
  3. Dwa zaświadczenia z Madrytu: ostatnia wola i ubezpieczenie na wypadek śmierci
  4. Testament albo notarialny akt poświadczenia dziedziczenia, gdy testamentu nie ma
  5. Każdy spadkobierca potrzebuje NIE, zanim cokolwiek zostanie podpisane
  6. Sporządzanie inwentarza: co w nim ująć i według jakiej wartości
  7. Długi i wydatki, które zgodnie z prawem obniżają podstawę opodatkowania
  8. Akt przyjęcia i podziału spadku – jak podpisać go z zagranicy
  9. Podatek od spadków: sześć miesięcy, przedłużenie i właściwy organ
  10. Plusvalía municipal: drugi podatek od tej samej śmierci
  11. Rejestr nieruchomości i Catastro: wpisanie domu na Państwa nazwisko
  12. Zablokowane rachunki bankowe i co naprawdę je odblokowuje
  13. O czym nikt nie ostrzega: życie jako właściciel-nierezydent
  14. Gdy coś idzie nie tak: po sześciu miesiącach, spory i długi
  15. Realistyczny kalendarz i na co naprawdę schodzi czas
  16. Jak odziedziczyć nieruchomość w Hiszpanii – od śmierci do wpisu do rejestru nieruchomości
  17. Najczęściej zadawane pytania

Co się dzieje w chwili śmierci właściciela domu w Hiszpanii

Prawo hiszpańskie przenosi prawa do spadku w chwili śmierci (art. 657 Código Civil), a spadkobiercy wstępują we wszystkie prawa i obowiązki zmarłego już z samego faktu śmierci (art. 661). Tak wygląda to w teorii. W praktyce nie są Państwo właścicielami niczego, co można sprzedać, obciążyć hipoteką czy wpisać do rejestru, dopóki formalnie nie przyjmą Państwo spadku przed hiszpańskim notariuszem, a akt nie zostanie zarejestrowany – skutki tego przyjęcia, gdy już nastąpi, sięgają wstecz do dnia śmierci (art. 989).

Prawo podatkowe działa w tej samej chwili. Podatek od spadków i darowizn powstaje w dniu śmierci zmarłego (art. 24.1 Ley 29/1987, ustawy o ISD), co oznacza, że podstawę opodatkowania mierzy się na ten dzień, sześciomiesięczny termin złożenia deklaracji liczy się od tego dnia, a wartością domu jest jego wartość referencyjna Catastro w tym właśnie dniu – a nie w dniu, w którym w końcu zabiorą się Państwo za formalności. Plusvalía municipal powstaje tego samego dnia. Oba te terminy biegną, podczas gdy wciąż gromadzą Państwo dokumenty, i biegną niezależnie od tego, czy wiedzieli Państwo o istnieniu hiszpańskiej nieruchomości.

Praktyczną konsekwencją dla rodziny za granicą jest to, że najkosztowniejsze są pierwsze tygodnie. Śmierć w sierpniu w Europie Północnej, z pogrzebem, lokalnym spadkiem i letnim zamknięciem urzędów, potrafi bez trudu pochłonąć dwa z sześciu miesięcy, zanim ktokolwiek w ogóle wystąpi o hiszpańskie zaświadczenia. Nikt w Hiszpanii się z Państwem nie skontaktuje: nie ma sądu spadkowego, który otwiera sprawę, ani rejestru, który pisze do spadkobierców. Procedura zaczyna się dopiero wtedy, gdy Państwo ją rozpoczną.

Uwaga

Sześciomiesięczny termin nie biegnie od stwierdzenia nabycia spadku we własnym kraju, od odczytania testamentu ani od dnia, w którym dowiedzieli się o nim spadkobiercy. Biegnie od daty śmierci (art. 67.1.a rozporządzenia wykonawczego do ISD, RD 1629/1991).

Akt zgonu – i co się zmienia, gdy śmierć nastąpiła za granicą

Na wszystkim innym buduje się dosłowny odpis aktu zgonu, certificado literal de defunción. Gdy śmierć nastąpiła w Hiszpanii, wydaje go Registro Civil (urząd stanu cywilnego) miejsca zgonu, a każdy kolejny krok – oba zaświadczenia z Madrytu, notariusz, banki, deklaracja podatkowa – będzie go wymagał albo jego kopii. Warto od razu poprosić o kilka oryginałów: liczba instytucji chcących zatrzymać jeden egzemplarz jest większa, niż ktokolwiek się spodziewa.

Gdy śmierć nastąpiła poza Hiszpanią, zagraniczny akt trzeba uczynić skutecznym w Hiszpanii, a to oznacza dwie odrębne czynności, które ludzie stale mylą ze sobą. Pierwszą jest legalizacja: dla krajów będących stronami konwencji haskiej z 5 października 1961 roku jest to apostille wydawane przez wyznaczony organ kraju wystawienia, a dla pozostałych – legalizacja konsularna. Drugą jest tłumaczenie na hiszpański wykonane przez tłumacza przysięgłego – w Hiszpanii jest to traductor jurado ustanowiony przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych, za granicą zazwyczaj hiszpański konsulat albo tłumacz przez niego akceptowany. Notariusz lub urząd skarbowy odrzuci dokument, który ma jedną z tych dwóch cech, a nie ma drugiej.

Wielojęzyczne formularze stanu cywilnego wydawane na podstawie konwencji wiedeńskiej z 1976 roku oraz unijne wielojęzyczne formularze standardowe towarzyszące zaświadczeniu na podstawie rozporządzenia (UE) 2016/1191 w wielu przypadkach pozwalają uniknąć tłumaczenia i warto o nie zapytać w zagranicznym urzędzie stanu cywilnego, zanim zapłacą Państwo tłumaczowi. Praktyczna zasada: apostille należy uzyskać, dopóki są Państwo jeszcze w kraju, który wystawił akt, ponieważ uzyskanie jej później z zagranicy jest powolne, a w niektórych krajach niemożliwe bez miejscowego pełnomocnika.

Dwa zaświadczenia z Madrytu: ostatnia wola i ubezpieczenie na wypadek śmierci

Dwa krajowe rejestry w Madrycie odpowiadają na pytania, które przesądzają o kształcie całego postępowania spadkowego. Registro General de Actos de Última Voluntad wskazuje, czy zmarły kiedykolwiek sporządził testament przed hiszpańskim notariuszem, a jeśli tak – przed którym notariuszem i w jakiej dacie. Registro de Contratos de Seguros de cobertura de fallecimiento, utworzony przez Ley 20/2005, wskazuje, czy zmarły posiadał polisę na życie lub od następstw nieszczęśliwych wypadków z ochroną na wypadek śmierci i w jakim towarzystwie ubezpieczeniowym. Oba zaświadczenia wnioskuje się w Ministerstwie Sprawiedliwości, zwykle na jednym formularzu, i oba trzeba przedłożyć notariuszowi.

Żadnego z nich nie można wystąpić od razu. Ministerstwo Sprawiedliwości nie przyjmie wniosku o zaświadczenie o ostatniej woli przed upływem piętnastu dni roboczych od daty śmierci, a ten sam piętnastodniowy termin roboczy obowiązuje przy zaświadczeniu ubezpieczeniowym na mocy art. 12.2 Real Decreto 398/2007; ustawa macierzysta określa to jako piętnaście dni od śmierci dla dostępu do rejestru (art. 6 Ley 20/2005). Dni robocze nie obejmują sobót, niedziel i dni ustawowo wolnych od pracy, do których w Hiszpanii zaliczają się również święta regionalne i lokalne – dlatego śmierć w pierwszej połowie sierpnia albo w okresie Wielkanocy może znacznie wydłużyć te dwa tygodnie. Sam rejestr ubezpieczeń przechowuje dane przez pięć lat licząc od piętnastego dnia po śmierci (art. 11 RD 398/2007), a zaświadczenie wydaje się w maksymalnym terminie siedmiu dni roboczych od złożenia wniosku (art. 13.1).

To właśnie zaświadczenie ubezpieczeniowe spadkobiercy najczęściej pomijają, a pominięcie go jest błędem w dwie strony. Zapomniana polisa to pieniądze, o które rodzina nigdy się nie upomni. Ale istniejąca polisa jest też pozycją podlegającą opodatkowaniu: kwoty otrzymane przez beneficjenta polisy na życie wchodzą w skład podstawy podatku od spadków (art. 9.1.c LISD), a gdy zmarły był zarazem ubezpieczającym i ubezpieczonym, dolicza się je do udziału tego beneficjenta w spadku. Złożenie deklaracji podatkowej, która pomija polisę wykazaną w rejestrze, to najtańszy sposób, by z czystego postępowania spadkowego zrobić regularyzację podatkową.

Uwaga

Piętnaście dni roboczych to najwcześniejszy możliwy termin złożenia wniosku, a nie data otrzymania zaświadczeń. Pierwszy z sześciu miesięcy warto zaplanować jako czas na zbieranie dokumentów i równolegle rozpocząć resztę procedury – w szczególności wnioski o NIE.

Testament albo notarialny akt poświadczenia dziedziczenia, gdy testamentu nie ma

Jeśli zaświadczenie o ostatniej woli wykazuje istnienie hiszpańskiego testamentu, kolejnym krokiem jest uzyskanie odpisu uwierzytelnionego – copia autorizada – od notariusza przechowującego protokół, albo z archiwum notarialnego, jeśli ten notariusz przeszedł na emeryturę. Może go uzyskać wyłącznie osoba mająca interes spadkowy, wykazując go aktem zgonu i zaświadczeniem o ostatniej woli. Fotokopia testamentu przechowywanego przez zmarłego w domu nie jest copia autorizada i żaden notariusz nie będzie na jej podstawie pracował.

Jeśli nie ma hiszpańskiego testamentu, dziedziczenie może wciąż być regulowane testamentem zagranicznym i to tutaj kluczową rolę odgrywa rozporządzenie (UE) nr 650/2012: zgodnie z zasadą ogólną prawem właściwym dla całości dziedziczenia jest prawo państwa, w którym zmarły miał miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci (art. 21), chyba że w samym rozrządzeniu wybrał prawo swojego obywatelstwa (art. 22). Rozporządzenie stworzyło również Europejskie Poświadczenie Spadkowe (art. 62), które hiszpański notariusz i rejestr nieruchomości uznają za dowód statusu spadkobierców. To, które prawo ma zastosowanie, decyduje o tym, kto dziedziczy i w jakich proporcjach, i jest to jedyne pytanie, które najbardziej opłaca się rozstrzygnąć, zanim ktokolwiek cokolwiek podpisze – omawia to nasz poradnik o hiszpańskich testamentach i unijnym rozporządzeniu spadkowym.

Jeśli nie ma żadnego testamentu, dziedziczenie jest ustawowe (art. 912 CC), a spadkobierców trzeba poświadczyć. W Hiszpanii odbywa się to dziś przed notariuszem, a nie przed sędzią, w formie notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia, na podstawie aktu zgonu i zaświadczenia o ostatniej woli, dokumentów potwierdzających pokrewieństwo oraz, zwykle, zeznań dwóch świadków, którzy znali zmarłego. Zagraniczne akty urodzenia i małżeństwa używane w tym akcie wymagają tej samej apostille i tłumaczenia przysięgłego co akt zgonu. Gdy dziedziczenie podlega prawu hiszpańskiemu, trzeba pamiętać, że zastrzega ono zachowek (legítima) dla dzieci i zstępnych, w ich braku dla rodziców i wstępnych, a dla pozostającego przy życiu małżonka w formie określonej przez kodeks (art. 806 i 807 CC): zagraniczny testament pozostawiający wszystko jednej osobie może w Hiszpanii nie wywołać takiego skutku, jak w kraju pochodzenia.

Każdy spadkobierca potrzebuje NIE, zanim cokolwiek zostanie podpisane

Número de Identidad de Extranjero to identyfikator, którego Hiszpania używa wobec każdego cudzoziemca mającego tu interesy podatkowe lub majątkowe, a w postępowaniu spadkowym nie jest on opcjonalny dla nikogo: potrzebuje go każda osoba wskazana jako spadkobierca lub zapisobierca, w tym spadkobiercy zamierzający od razu sprzedać nieruchomość, spadkobiercy, którzy otrzymają pieniądze zamiast domu, oraz małoletni. Bez NIE notariusz nie może zidentyfikować Państwa w akcie, urząd skarbowy nie może zarejestrować deklaracji, rejestr nieruchomości nie może wpisać Państwa jako właściciela, a bank nie może otworzyć rachunku, na który trafiłyby środki ze sprzedaży.

Wniosek składa się w hiszpańskim konsulacie w kraju zamieszkania albo, w Hiszpanii, na komisariacie policji zajmującym się dokumentacją cudzoziemców, na standardowym formularzu, z paszportem i wskazaniem powodu ekonomicznego – tu: spadku. Czas oczekiwania zależy wyłącznie od konsulatu i w krajach, z których pochodzi najwięcej spadkobierców z Costa Blanca, jest to jedyny najmniej przewidywalny punkt w całym kalendarzu. Warto rozpocząć procedurę w pierwszych dwóch tygodniach, gdy biegnie już piętnastodniowy termin oczekiwania na zaświadczenia z Madrytu: wówczas oba okresy oczekiwania się nakładają, zamiast sumować.

NIE dla nierezydenta jest numerem identyfikacyjnym, a nie rezydencją podatkową ani rejestracją do czegokolwiek. Nie czyni Państwa rezydentem, nie wpisuje Państwa do żadnego hiszpańskiego rejestru obywateli i sam w sobie nie tworzy obowiązku składania deklaracji. To, co robi, to odblokowanie każdego kolejnego kroku, dlatego jego miejsce jest na początku kalendarza, a nie w momencie, gdy zażąda go notariusz.

Sporządzanie inwentarza: co w nim ująć i według jakiej wartości

Inwentarz to pełny wykaz tego, co zmarły posiadał i był winien w Hiszpanii w chwili śmierci, z wartością każdej pozycji na ten dzień. Podstawą opodatkowania nabycia mortis causa jest wartość netto indywidualnego udziału każdego spadkobiercy – aktywa i prawa pomniejszone o odliczalne obciążenia i długi (art. 9.1.a LISD) – dlatego inwentarz nie jest formalnością administracyjną, lecz dokumentem, na podstawie którego oblicza się podatek.

W przypadku nieruchomości zasada zmieniła się wraz z Ley 11/2021 i to właśnie ta zmiana najbardziej zaskakuje powracające rodziny: wartością nieruchomości jest jej wartość referencyjna Catastro na dzień powstania obowiązku podatkowego, a dopiero jeśli wartość zadeklarowana przez spadkobierców jest wyższa, to ona staje się podstawą (art. 9.3 LISD). Wartość referencyjna nie jest wartością katastralną widniejącą na rachunku za IBI ani wyceną rynkową; to odrębna wielkość publikowana dla każdej nieruchomości przez Dirección General del Catastro, a gdy podstawą jest wartość referencyjna, urząd skarbowy nie może wobec niej prowadzić postępowania w sprawie weryfikacji wartości (art. 18.1 LISD). Gdy wartość referencyjna nie istnieje albo Catastro nie może jej zaświadczyć, podstawą staje się wyższa z dwóch kwot: zadeklarowanej wartości i wartości rynkowej. Nasz poradnik o valor de referencia wyjaśnia, jak uzyskać zaświadczenie i jak zakwestionować tę wartość.

Pozostała część inwentarza podlega tej samej dacie. Salda rachunków bankowych bierze się na dzień śmierci, a zaświadczenie o saldzie wydawane przez bank na potrzeby spadku powinno też podawać średnie saldo z poprzedniego roku, ponieważ dużą wypłatę tuż przed śmiercią urząd skarbowy sprawdza w pierwszej kolejności. Pojazdy wycenia się według oficjalnych tabel wyceny publikowanych co roku przez Ministerio de Hacienda. Polisy na życie ujawnione przez rejestr ubezpieczeń wpisuje się w kwocie należnej do wypłaty (art. 9.1.c). Wyposażenie domowe, ajuar doméstico, dolicza się w wysokości 3% wartości spadku, chyba że spadkobiercy przypiszą mu wyższą wartość albo udowodnią, że nie istnieje lub jest warte mniej (art. 15 LISD) – to zasada, która po cichu podnosi podstawę opodatkowania każdego spadku, którego głównym składnikiem jest umeblowany dom wakacyjny.

Wskazówka

Wartość referencyjną nieruchomości dla numeru katastralnego (referencia catastral) na dzień śmierci należy sprawdzić w Sede Electrónica del Catastro, zanim uzgodnią Państwo jakąkolwiek kwotę z pozostałymi spadkobiercami. To na niej zostanie zbudowany podatek, a często bardzo różni się ona od tego, ile zdaniem rodziny wart jest dom.

Długi i wydatki, które zgodnie z prawem obniżają podstawę opodatkowania

Odlicza się trzy kategorie i przy skromnym spadku stanowią one realne pieniądze. Po pierwsze, obciążenia o charakterze wieczystym, czasowym lub wykupywalnym, ustanowione bezpośrednio na majątku i rzeczywiście obniżające jego wartość, takie jak censos i renty – ale wyraźnie z wyłączeniem hipotek i zastawów, które nie obniżają wartości tego, co jest przenoszone (art. 12 LISD). Po drugie, długi pozostawione przez zmarłego, o ile ich istnienie potwierdza dokument urzędowy, dokument prywatny spełniający wymogi art. 1227 CC, albo są w inny sposób udowodnione, z wyłączeniem długów wobec samych spadkobierców lub ich bliskich krewnych (art. 13.1). Podatki należne państwu, Comunidad Autónoma lub urzędowi gminy oraz długi wobec ubezpieczeń społecznych są wyraźnie odliczalne nawet wtedy, gdy decyzja wymiarowa nadejdzie po śmierci (art. 13.2).

Po trzecie, wydatki: koszty ostatniej choroby, pochówku i pogrzebu, o ile są udokumentowane, przy czym koszty pochówku i pogrzebu muszą być proporcjonalne do majątku spadkowego, zgodnie z miejscowym zwyczajem (art. 14.b LISD). Odliczalne są też koszty sporu sądowego poniesione we wspólnym interesie wszystkich spadkobierców, gdy dziedziczenie stanie się sporne, z wyłączeniem kosztów zarządu spadkiem (art. 14.a). Warto zachować faktury: nieudokumentowany rachunek za pogrzeb nie podlega odliczeniu, a rachunek wystawiony na osobę niebędącą spadkobiercą to spór, którego nie chcą Państwo prowadzić korespondencyjnie z zagranicy.

Kwestia hipoteki za każdym razem kogoś zaskakuje. Nieruchomości w Orihuela Costa obciążonej niespłaconą hipoteką nie wycenia się dla celów podatku od spadków po odjęciu hipoteki: obciążenie to nie obniża wartości tego, co jest przenoszone (art. 12). To, co może podlegać odliczeniu, to natomiast sam dług leżący u jego podstaw, jako dług zmarłego, jeśli spełnia warunki art. 13. To te same pieniądze, ale inny jest artykuł i inne wymagane dowody, a deklaracja, która po prostu odejmuje kredyt od wartości referencyjnej, zostanie skorygowana.

Akt przyjęcia i podziału spadku – jak podpisać go z zagranicy

Escritura de aceptación y adjudicación de herencia to dokument, który zamienia spadkobierców we właścicieli. Podpisuje się go przed hiszpańskim notariuszem – dowolnym notariuszem w Hiszpanii, niekoniecznie z prowincji, w której leży dom – a zawiera on informacje o śmierci, tytule dziedziczenia, inwentarzu wraz z wartościami, długach i wydatkach, przyjęciu spadku przez każdego spadkobiercę oraz konkretnym przydziale każdego składnika majątku. Jeżeli spadkodawca nie dokonał podziału, a spadkobiercy są pełnoletni i mają swobodny zarząd swoim majątkiem, mogą podzielić spadek według własnego uznania (art. 1058 CC), co w praktyce oznacza, że mogą się umówić, że jeden z nich przejmuje dom i spłaca pozostałych, pod warunkiem że wszyscy podpiszą akt.

Nikt nie musi lecieć do Hiszpanii. Spadkobierca za granicą udziela pełnomocnictwa spadkowego – poder para aceptar y adjudicar herencia – przed hiszpańskim konsulatem, co jest najprostszą drogą, ponieważ dokument jest już hiszpański i nie wymaga legalizacji, albo przed miejscowym notariuszem, w którym to przypadku wymaga apostille i tłumaczenia przysięgłego na hiszpański. Pełnomocnictwo musi być dostatecznie szczegółowe: ogólne pełnomocnictwo do zarządu majątkiem zostanie odrzucone, a pełnomocnictwo pomijające umocowanie do przyjęcia spadku, dokonania podziału albo podpisania deklaracji podatkowych po kilku tygodniach odeśle sprawę z powrotem do etapu redagowania dokumentu. O treść pełnomocnictwa warto poprosić hiszpańskiego notariusza, zanim udadzą się Państwo do miejscowego.

Przyjęcie spadku jest decyzją, nie formalnością, i ma trzy drogi. Przyjęcie proste i bezwarunkowe, wyraźne lub dorozumiane, czyni spadkobiercę odpowiedzialnym za długi zmarłego bez ograniczeń (art. 999 i 1003 CC). Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza ogranicza tę odpowiedzialność do wartości spadku (art. 1010). Odrzucenie spadku musi nastąpić przed notariuszem w formie aktu publicznego (art. 1008). Nieostrożne postępowanie z majątkiem zmarłego – sprzedaż samochodu, opróżnienie mieszkania – może stanowić dorozumiane przyjęcie na podstawie art. 999, dlatego decyzję trzeba podjąć przed działaniem, nie po nim.

Wskazówka

Warto przygotować jeden dokument wyliczający, co musi obejmować pełnomocnictwo: przyjęcie spadku, dokonanie podziału i przydziału, wystąpienie o NIE i jego odbiór, podpisanie i zapłacenie deklaracji podatku od spadków oraz plusvalía, a także załatwianie spraw z bankami. Jedna wizyta u miejscowego notariusza, a nie trzy.

Podatek od spadków: sześć miesięcy, przedłużenie i właściwy organ

Deklarację składa się w ciągu sześciu miesięcy od dnia śmierci (art. 67.1.a rozporządzenia wykonawczego do ISD). Można uzyskać przedłużenie o kolejne sześć miesięcy, ale wniosek muszą złożyć spadkobiercy, wykonawcy testamentu lub zarządcy spadku w ciągu pierwszych pięciu miesięcy tego okresu, wraz z zaświadczeniem o rejestracji zgonu i danymi wymienionymi w rozporządzeniu (art. 68.2); jeśli urząd nie ogłosi decyzji w ciągu miesiąca, przedłużenie uznaje się za udzielone (art. 68.3), a żadnego przedłużenia nie udziela się, gdy wniosek wpłynie po upływie pierwszych pięciu miesięcy (art. 68.4). Przedłużenie nie jest bezpłatne: biegnie od końca pierwotnych sześciu miesięcy i wiąże się z odsetkami za zwłokę aż do dnia złożenia deklaracji (art. 68.6). Gdy toczy się rzeczywisty spór sądowy o spadek, terminy składania deklaracji ulegają zawieszeniu (art. 69).

To, w jakim urzędzie składają Państwo deklarację, zależy od rezydencji i od tego, gdzie znajduje się majątek. Gdy zmarły nie był rezydentem w Hiszpanii, spadkobiercy składają deklarację w państwowej administracji podatkowej, a podatnicy, którzy muszą wypełniać swoje obowiązki wobec administracji państwowej, są zobowiązani do samodzielnego obliczenia podatku – wyliczenia zobowiązania i zapłacenia go wraz z deklaracją (druga dyspozycja dodatkowa, ustęp drugi, LISD). Gdy zmarły był rezydentem w Comunidad Autónoma, to ten region pobiera podatek, a w Comunitat Valenciana samoobliczenie jest obowiązkowe z mocy ustawy (art. 34.4 LISD). Tak czy inaczej, spadkobiercy niebędący rezydentami, dziedziczący hiszpańską nieruchomość, będą potrzebować aktu notarialnego, zaświadczeń, numerów NIE i wycen, zanim deklarację będzie można złożyć, dlatego praktycznym wąskim gardłem niemal nigdy nie jest sam podatek.

Zasada, której spadkobiercy niebędący rezydentami nie mogą przeoczyć, to druga dyspozycja dodatkowa ustawy o ISD. Gdy zmarły nie był rezydentem w Hiszpanii, spadkobiercom przysługuje prawo do stosowania przepisów Comunidad Autónoma, w której znajduje się majątek o największej wartości spośród hiszpańskiego spadku; gdy zmarły był rezydentem w danej Comunidad Autónoma, spadkobiercom niebędącym rezydentami przysługuje prawo do stosowania przepisów tego regionu. Od Ley 11/2021 uprawnienie to obejmuje również rezydentów krajów trzecich, a nie tylko UE i EOG. W przypadku domu na Costa Blanca oznacza to przepisy regionalne Comunitat Valenciana, których ulgi i bonificaciones stanowią różnicę między dużym a niewielkim rachunkiem – ustala je prawo regionalne, ulegają zmianom i omawiamy je w naszym poradniku o walenckim podatku od spadków, a nie w postaci konkretnej liczby podanej tutaj. Nierezydenci niebędący rezydentami innego państwa członkowskiego UE muszą też ustanowić przedstawiciela w Hiszpanii przed upływem terminu na złożenie deklaracji (art. 18.4 rozporządzenia wykonawczego do ISD).

Uwaga

O przedłużenie występuje się w ciągu pierwszych pięciu miesięcy, a nie w szóstym. Szósty miesiąc to już za późno (art. 68.4 RISD), a najczęstszą przyczyną dopłaty w postępowaniach spadkowych na Costa Blanca jest spadkobierca, który założył, że przedłużenie jest automatyczne.

Plusvalía municipal: drugi podatek od tej samej śmierci

Urząd gminy opodatkowuje odrębnie wzrost wartości gruntu miejskiego pod nieruchomością – IIVTNU, czyli plusvalía municipal. Przy przeniesieniu nieodpłatnym, a takim jest dziedziczenie, podatnikiem jest osoba nabywająca grunt – spadkobierca (art. 106.1.a TRLRHL). To inny organ niż ten, który pobiera podatek od spadków, inny formularz i termin, który trzeba osobno wpisać do kalendarza.

Przy przeniesieniu z powodu śmierci deklarację składa się w ciągu sześciu miesięcy od powstania obowiązku podatkowego, z możliwością przedłużenia do roku na wniosek podatnika (art. 110.2.b TRLRHL). Warto zwrócić uwagę na kształt tej zasady: w odróżnieniu od przedłużenia ISD, ustawa nie przewiduje tu pięciomiesięcznego terminu granicznego, ale jest to wniosek, a nie automatyczne prawo, a każdy ayuntamiento załatwia go według własnej ordenanza. Wiele urzędów gmin na Costa Blanca stosuje przy tym podatku samoobliczenie, w którym to przypadku zapłaty dokonuje się w tym samym terminie (art. 110.4). Notariusze przesyłają urzędowi gminy kwartalny wykaz aktów notarialnych rodzących obowiązek podatkowy (art. 110.7), więc urząd gminy i tak się o nim dowie.

Celowo nie podajemy tu żadnej stawki ani współczynnika. Każdy ayuntamiento ustala własne w granicach ustawowych, w ordenanza fiscal, którą co roku aktualizuje, a Torrevieja, Orihuela, Dénia i Alicante się nie pokrywają. Przed podpisaniem aktu warto wiedzieć, że od czasu, gdy Trybunał Konstytucyjny uchylił starą automatyczną formułę, istnieją dwie metody obliczenia podstawy i płaci się według niższej z nich, a tam, gdzie grunt nie wykazuje wzrostu wartości, przeniesienie w ogóle nie podlega opodatkowaniu – realna możliwość przy gruncie kupionym u szczytu rynku. Nasz poradnik o plusvalía i kalkulator dostępny na tej stronie przeprowadzają przez to wyliczenie z obowiązującą uchwałą podatkową.

Rejestr nieruchomości i Catastro: wpisanie domu na Państwa nazwisko

Po podpisaniu aktu i złożeniu oraz zapłaceniu obu podatków akt trafia do Registro de la Propiedad właściwego dla okręgu, w którym leży nieruchomość. Wpis czyni Państwa własność skuteczną wobec wszystkich i to on pozwala później sprzedać, obciążyć hipoteką albo pozostawić nieruchomość we własnym testamencie bez ponownego otwierania postępowania spadkowego. Dokumenty zawierające czynności podlegające podatkowi od spadków nie są przyjmowane i nie wywołują żadnego skutku w urzędach ani rejestrach publicznych bez dowodu, że zostały przedłożone właściwemu urzędowi skarbowemu (art. 33 LISD): dowód złożenia deklaracji to nie formalność, którą można zostawić na później, to klucz otwierający rejestr.

Catastro to odrębna baza danych z odrębnym obowiązkiem. Zmiany dotyczące nieruchomości, które mają znaczenie dla IBI, zobowiązują podatnika do złożenia deklaracji potrzebnych do ich odnotowania w Catastro Inmobiliario (art. 76.1 TRLRHL) – w przypadku spadku jest to zmiana właściciela. W wielu gminach zmianę przekazuje notariusz albo rejestr i osobne zgłoszenie nie jest potrzebne, ale obowiązek spoczywa na Państwu, a konsekwencja niesprawdzenia tego jest przyziemna i uciążliwa: rachunek za IBI nadal wystawia się na nazwisko zmarłego, polecenie zapłaty nie dochodzi do skutku, a dwa lata później przychodzi dopłata.

Drobne formalności administracyjne warto załatwić w tym samym tygodniu, ponieważ każda z nich kryje pułapkę związaną z figurowaniem w rejestrze jako właściciel. Umowy na wodę i prąd trzeba przepisać na nowego właściciela. Wspólnota mieszkaniowa potrzebuje danych nowego właściciela i adresu do doręczeń. Wszelkie polecenia zapłaty z hiszpańskiego rachunku zmarłego przestaną działać w chwili zablokowania rachunku. A jeśli nieruchomość jest wynajmowana albo planują ją Państwo wynająć, najem i traktowanie podatkowe zmieniają się wraz z własnością od dnia śmierci, a nie od dnia wpisu do rejestru.

Zablokowane rachunki bankowe i co naprawdę je odblokowuje

Hiszpańskie banki blokują rachunki zmarłego, gdy tylko dowiedzą się o śmierci, i nie robią tego, żeby utrudniać życie. Pośrednicy finansowi, którzy wydają pieniądze lub papiery wartościowe zdeponowane u nich przy przeniesieniu z powodu śmierci, odpowiadają subsydiarnie za podatek od spadków (art. 8.1.a LISD, powtórzony w art. 19.1.a rozporządzenia). Bank, który uwolni środki na rzecz rodziny, zanim podatek zostanie załatwiony, może zostać obciążony odpowiedzialnością za sam podatek, więc tego nie zrobi.

Ten sam artykuł przewiduje wyjątek, którego potrzebują spadkobiercy. Nie uznaje się za wydanie środków sytuacji, w której bank wystawia czek bankowy, obciążający depozyty albo wpływy ze sprzedaży potrzebnych papierów wartościowych, wyłącznie w celu zapłacenia podatku od spadków od tego samego przeniesienia, pod warunkiem że czek jest wystawiony na administrację podatkową, której podatek jest należny. Innymi słowy, spadek może zapłacić własny podatek od spadków z zablokowanego rachunku: czego nie może zrobić, to zapłacić spadkobiercom. Gdy pieniądze są potrzebne wcześniej – aby odebrać polisę na życie, wierzytelności zmarłego albo wypłacić zdeponowane środki – prawo przewiduje częściową decyzję wymiarową na poczet podatku, o którą wnioskuje się wyłącznie w tych celach i którą traktuje się jako wpłatę na poczet ostatecznej decyzji wymiarowej (art. 35 LISD; procedura w art. 78 rozporządzenia).

To, czego zażąda bank, jest przewidywalne: akt zgonu, zaświadczenie o ostatniej woli, odpis uwierzytelniony testamentu albo akt poświadczenia dziedziczenia, akt przyjęcia i podziału spadku, NIE każdego spadkobiercy oraz dowód złożenia i zapłacenia deklaracji podatku od spadków. Warto wcześnie poprosić o zaświadczenie o saldach i pozycjach na dzień śmierci oraz o średnie saldo z poprzedniego roku, ponieważ oba te dane są potrzebne do inwentarza, a bank może potrzebować tygodni, żeby je przygotować. Warto też pamiętać, że rachunek zmarłego niebędącego rezydentem jest często rachunkiem nierezydenta z własnym reżimem dokumentacyjnym, co dodaje krok, którego nikt się nie spodziewa.

O czym nikt nie ostrzega: życie jako właściciel-nierezydent

Od chwili, gdy dom staje się Państwa własnością, są Państwo właścicielem-nierezydentem hiszpańskiej nieruchomości, a ze statusem tym wiążą się trzy powtarzające się obowiązki. Pierwszym jest dochód przypisany. Dochód przypisany osobom fizycznym będącym właścicielami nieruchomości miejskiej w Hiszpanii, niewykorzystywanej do działalności gospodarczej, jest opodatkowanym dochodem nierezydenta (art. 13.1.h TRLIRNR), obliczanym według zasady imputacji podatku dochodowego od osób fizycznych (art. 24.5 TRLIRNR): 2% wartości katastralnej, obniżone do 1,1%, gdy wartości katastralne w danej gminie zostały zrewidowane w ramach ogólnego zbiorowego postępowania wyceny, które weszło w życie w danym roku podatkowym albo w ciągu poprzednich dziesięciu lat, proporcjonalnie do liczby dni posiadania (art. 85 LIRPF). Podatek wynosi 24%, albo 19% dla rezydentów innego państwa członkowskiego UE lub państwa EOG ze skuteczną wymianą informacji podatkowych (art. 25.1.a TRLIRNR), i deklaruje się go na Modelo 210 w roku kalendarzowym następującym po roku, w którym powstał. Ponieważ nalicza się go proporcjonalnie do dni, rok śmierci dzieli się między zmarłego a spadkobierców.

Drugim jest IBI. Urząd gminy nalicza coroczny podatek od nieruchomości na tego, kto jest właścicielem 1 stycznia, ponieważ podatek powstaje pierwszego dnia okresu podatkowego, a okresem tym jest rok kalendarzowy (art. 61, 63 i 75 TRLRHL). Na większości obszaru prowincji Alicante fakturowaniem i poborem zajmuje się SUMA w imieniu poszczególnych ayuntamientos, ale to, który organ wystawia Państwa rachunek, należy ustalić na podstawie samego rachunku albo urzędu gminy, nigdy na podstawie domysłów. Trzecim, tam gdzie ma zastosowanie, jest podatek od majątku: osoby fizyczne niebędące rezydentami są opodatkowane od majątku i praw położonych lub wykonywanych w Hiszpanii (art. 5.Uno.b Ley 19/1991), podatek powstaje 31 grudnia od majątku posiadanego tego dnia (art. 29), kwota wolna od podatku w wysokości 700.000 € przysługuje podatnikom opodatkowanym z tytułu tego obowiązku rzeczowego (art. 28.Tres), deklaracja jest wymagana, gdy podatek jest należny albo gdy wartość majątku przekracza 2.000.000 € (art. 37), a nierezydentom przysługuje prawo do stosowania przepisów Comunidad Autónoma, w której znajduje się majątek o największej wartości spośród ich hiszpańskiego majątku (czwarta dyspozycja dodatkowa).

Jest też pytanie, które warto zadać, zanim postępowanie spadkowe się zakończy, a nie po jego zakończeniu: co się stanie, gdy zdecydują się Państwo sprzedać nieruchomość. Nierezydent sprzedający hiszpańską nieruchomość staje przed zatrzymaniem 3% przez kupującego na poczet podatku sprzedającego oraz podatkiem od zysku kapitałowego liczonym od różnicy między wartością zbycia a wartością nabycia – a przy nieruchomości odziedziczonej wartość nabycia buduje się na wartości zadeklarowanej dla celów podatku od spadków. Zadeklarowanie sztucznie zaniżonej wartości w celu zaoszczędzenia na podatku od spadków podnosi zatem zysk kapitałowy przy późniejszej sprzedaży dokładnie o zaoszczędzoną kwotę, i to w chwili, gdy jest już kupujący, notariusz i zatrzymanie w toku.

Przykład

Ogólna ilustracja imputacji, bez żadnego założonego honorarium ani lokalnej kwoty. Mieszkanie, którego wartość katastralna na rachunku za IBI wynosi 90.000 €, w gminie, w której wartości zrewidowano osiem lat temu, odziedziczone 1 lipca: imputacja za ten rok to 1,1% z 90.000 €, proporcjonalnie do 184 dni posiadania, opodatkowane następnie stawką 19% albo 24%, zależnie od kraju rezydencji, i zadeklarowane na Modelo 210 w kolejnym roku kalendarzowym.

Gdy coś idzie nie tak: po sześciu miesiącach, spory i długi

Jeśli sześć miesięcy już minęło, a nie wystąpiono o przedłużenie, należy i tak złożyć deklarację, i zrobić to, zanim napisze do Państwa urząd skarbowy, ponieważ różnica jest duża. Deklaracja złożona po terminie bez wcześniejszego wezwania wiąże się z dopłatą 1% plus kolejny 1% za każdy pełny miesiąc opóźnienia, rosnącą do 15% po upływie dwunastu miesięcy, kiedy to nalicza się dodatkowo odsetki za zwłokę od dnia następującego po tych dwunastu miesiącach; dopłata wyklucza kary, które w innym wypadku mogłyby mieć zastosowanie (art. 27.2 LGT), i jest obniżana o 25%, gdy dopłatę i podatek zapłaci się na warunkach określonych w tym artykule (art. 27.5). Gdy administracja podejmie formalny krok w kierunku regularyzacji długu, droga dopłaty się zamyka, a otwiera się droga kary.

Jeśli spadkobiercy nie mogą dojść do porozumienia albo jeden z nich jest nieosiągalny, istnieją narzędzia niesięgające po spór sądowy. Każda zainteresowana osoba, która wykaże interes w tym, by spadkobierca przyjął spadek lub go odrzucił, może udać się do notariusza, aby zawiadomić powołanego spadkobiercę, że ma trzydzieści dni kalendarzowych na przyjęcie – proste albo z dobrodziejstwem inwentarza – albo na odrzucenie; milczenie w tym okresie traktuje się jako przyjęcie proste i bezwarunkowe (art. 1005 CC). Przeciwko spadkobiercy nie można wystąpić z żądaniem takiego wyboru wcześniej niż dziewięć dni po śmierci (art. 1004). Gdy pełnoletni spadkobiercy nie mogą uzgodnić podziału spadku, Kodeks cywilny odsyła ich na drogę sądową (art. 1059), która jest powolna, a gdy toczy się rzeczywisty spór, terminy składania deklaracji podatkowych ulegają zawieszeniu (art. 69 RISD) – ale wyłącznie gdy spór jest rzeczywisty.

Jeśli spadek może być niewypłacalny albo po prostu nie wiedzą Państwo, co zmarły był winien w Hiszpanii, narzędziem jest przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza. Każdy spadkobierca może przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza, nawet jeśli zakazał tego spadkodawca, i może zażądać sporządzenia inwentarza przed podjęciem decyzji (art. 1010 CC). Oświadczenie składa się przed notariuszem (art. 1011) albo, dla spadkobiercy za granicą, przed hiszpańskim przedstawicielem dyplomatycznym lub konsularnym upoważnionym do działania jako notariusz w danym miejscu (art. 1012). Wywołuje ono skutek tylko wtedy, gdy poprzedza je albo po nim następuje wierny i dokładny inwentarz (art. 1013). Terminy są krótkie: spadkobierca będący w posiadaniu spadku musi zawiadomić notariusza i wystąpić o sporządzenie inwentarza notarialnego, z wezwaniem wierzycieli i zapisobierców, w ciągu trzydziestu dni od dnia, w którym dowiedział się, że jest spadkobiercą (art. 1014); inwentarz musi się rozpocząć w ciągu trzydziestu dni od tego wezwania i zakończyć w ciągu kolejnych sześćdziesięciu, przy czym notariusz może ten termin przedłużyć, gdy majątek jest rozproszony lub bardzo duży, ale nigdy ponad rok (art. 1017). Uchybienie tym terminom z winy lub przez niedbalstwo powoduje, że spadkobiercę uznaje się za takiego, który przyjął spadek prosto i bezwarunkowo (art. 1018) – wraz z nieograniczoną odpowiedzialnością, jaką to za sobą pociąga.

Realistyczny kalendarz i na co naprawdę schodzi czas

W zestawieniu z sześcioma miesiącami kalendarz jest napięty, ale wykonalny, jeśli prowadzi się go równolegle, a nie sekwencyjnie. Dni 1–15: uzyskać kilka oryginałów aktu zgonu, a przy śmierci za granicą od razu rozpocząć procedurę apostille i tłumaczenia przysięgłego; w tym samym tygodniu rozpocząć wnioski o NIE dla każdego spadkobiercy. Dni 16–45: wystąpić o zaświadczenia o ostatniej woli i ubezpieczeniowe, poprosić o odpis uwierzytelniony testamentu albo otworzyć akt poświadczenia dziedziczenia, a także poprosić bank o zaświadczenie o saldzie na dzień śmierci. Dni 45–90: sporządzić inwentarz, sprawdzić wartość referencyjną Catastro na dzień śmierci, zebrać dowody na długi oraz koszty ostatniej choroby, pochówku i pogrzebu, a także przygotować pełnomocnictwa.

Dni 90–140: podpisać akt przyjęcia i podziału spadku i przygotować obie deklaracje podatkowe. Dni 140–180: złożyć i zapłacić podatek od spadków oraz plusvalía, następnie złożyć akt w rejestrze nieruchomości i załatwić zmianę w Catastro oraz media. Jeśli któryś z tych bloków się opóźni – a najczęściej opóźniają się NIE oraz zagraniczny dokument, który okazuje się wymagać apostille, o którą nikt nie zadbał – lepiej wystąpić o przedłużenie ISD w ciągu pierwszych pięciu miesięcy, niż liczyć na łut szczęścia. To kosztuje odsetki; dopłata kosztuje więcej.

Gdy kilku spadkobierców mieszka w różnych krajach, warto wyznaczyć jedną osobę do prowadzenia sprawy i dać doradcy jeden kanał kontaktu. Postępowania spadkowe na Costa Blanca zwykle nie zawodzą z powodu prawa; zawodzą, ponieważ sześć osób w czterech strefach czasowych ma po jednym dokumencie, a nikt nie pilnuje kalendarza. A jeśli plan zakłada sprzedaż domu, a nie jego zatrzymanie, warto powiedzieć o tym od początku: wartości w inwentarzu, treść podziału i sposób, w jaki akt przydziela nieruchomość, zmieniają się, gdy sprzedaż jest już przesądzona, a znacznie taniej jest zrobić to dobrze raz, niż poprawiać, gdy czeka już kupujący.

Krok po kroku

Jak odziedziczyć nieruchomość w Hiszpanii – od śmierci do wpisu do rejestru nieruchomości

  1. Uzyskać kilka oryginałów aktu zgonu

    Z Registro Civil miejsca zgonu albo z zagranicznego urzędu stanu cywilnego, jeśli śmierć nastąpiła za granicą. Zagraniczny akt wymaga apostille na podstawie konwencji haskiej z 1961 roku albo legalizacji konsularnej, a do tego tłumaczenia przysięgłego na hiszpański. Apostille warto uzyskać, dopóki są Państwo jeszcze w kraju wystawienia.

  2. Rozpocząć w tym samym tygodniu wniosek o NIE dla każdego spadkobiercy

    W hiszpańskim konsulacie albo, w Hiszpanii, na komisariacie policji zajmującym się cudzoziemcami. Potrzebuje go każdy spadkobierca i zapisobierca, w tym ci, którzy otrzymają wyłącznie pieniądze. Bez NIE nie można podpisać aktu, złożyć deklaracji ani dokonać wpisu. Czas oczekiwania w konsulacie jest najmniej przewidywalnym punktem w kalendarzu.

  3. Odczekać piętnaście dni roboczych, a następnie wystąpić o dwa zaświadczenia z Madrytu

    Certificado de Actos de Última Voluntad oraz zaświadczenie z rejestru umów ubezpieczenia na wypadek śmierci, oba z Ministerstwa Sprawiedliwości i zwykle wnioskowane razem. O żadne z nich nie można wystąpić wcześniej (procedura Ministerstwa Sprawiedliwości; art. 12.2 RD 398/2007). Dni robocze nie obejmują sobót, niedziel i dni ustawowo wolnych od pracy.

  4. Uzyskać testament albo otworzyć notarialny akt poświadczenia dziedziczenia

    Poprosić notariusza wskazanego w zaświadczeniu o ostatniej woli o odpis uwierzytelniony testamentu. Jeśli nie ma hiszpańskiego testamentu, sprawdzić, które prawo reguluje dziedziczenie na podstawie rozporządzenia (UE) nr 650/2012 oraz czy zastosowanie ma testament zagraniczny albo Europejskie Poświadczenie Spadkowe. Przy braku jakiegokolwiek testamentu dziedziczenie jest ustawowe (art. 912 CC), a spadkobierców poświadcza się przed hiszpańskim notariuszem.

  5. Poprosić bank o salda na dzień śmierci

    Wystąpić o zaświadczenie o saldach i pozycjach na dzień śmierci oraz o średnie saldo z poprzedniego roku. Należy się spodziewać zablokowania rachunków: bank, który uwolni środki, odpowiada subsydiarnie za podatek od spadków (art. 8.1.a LISD). Gdy pieniądze są potrzebne, aby odebrać polisę na życie albo wierzytelności zmarłego, należy wystąpić o częściową decyzję wymiarową na poczet podatku (art. 35 LISD).

  6. Sporządzić inwentarz i wycenić go na dzień śmierci

    Nieruchomość według wartości referencyjnej Catastro na ten dzień, chyba że wartość zadeklarowana jest wyższa (art. 9.3 LISD); salda bankowe na ten dzień; pojazdy według oficjalnych tabel wyceny; polisy na życie w kwocie należnej do wypłaty (art. 9.1.c); wyposażenie domowe w wysokości 3% spadku, chyba że przypisano mu wyższą wartość albo udowodniono niższą (art. 15 LISD).

  7. Zebrać dowody na odliczalne długi i wydatki

    Długi zmarłego potwierdzone dokumentem urzędowym, dokumentem prywatnym spełniającym art. 1227 CC albo w inny sposób udowodnione (art. 13.1 LISD), w tym podatki i długi wobec ubezpieczeń społecznych ustalone po śmierci (art. 13.2); a także faktury za ostatnią chorobę, pochówek i pogrzeb, proporcjonalne do majątku spadkowego (art. 14.b). Hipoteki nie obniżają wartości majątku (art. 12).

  8. Udzielić pełnomocnictw, jeśli którykolwiek spadkobierca jest za granicą

    Przed hiszpańskim konsulatem, co nie wymaga legalizacji, albo przed miejscowym notariuszem z apostille i tłumaczeniem przysięgłym. Pełnomocnictwo musi wyraźnie obejmować przyjęcie spadku, dokonanie podziału i przydziału, podpisanie i zapłacenie deklaracji podatkowych oraz załatwianie spraw z bankami. Treść pełnomocnictwa warto uzyskać od hiszpańskiego notariusza, zanim podpiszą Państwo cokolwiek na miejscu.

  9. Podpisać akt przyjęcia i podziału spadku przed hiszpańskim notariuszem

    Akt zawiera informacje o śmierci, tytule dziedziczenia, inwentarzu i wartościach, długach i wydatkach, przyjęciu spadku przez każdego spadkobiercę oraz przydziale każdego składnika majątku. Pełnoletni spadkobiercy mający swobodny zarząd swoim majątkiem mogą podzielić spadek według wspólnego uzgodnienia (art. 1058 CC). Przed podpisaniem trzeba zdecydować, czy przyjęcie jest proste i bezwarunkowe, z dobrodziejstwem inwentarza, czy jest to odrzucenie spadku (art. 1008 i 1010 CC).

  10. Złożyć i zapłacić podatek od spadków w ciągu sześciu miesięcy

    W Comunidad Autónoma albo w państwowej administracji podatkowej, gdy zmarły nie był rezydentem w Hiszpanii – w tym przypadku samoobliczenie jest obowiązkowe (DA segunda, ustęp drugi, LISD). Skorzystać z przysługujących przepisów regionalnych (DA segunda). Jeśli sprawa nie będzie gotowa na czas, wystąpić o sześciomiesięczne przedłużenie w ciągu pierwszych pięciu miesięcy (art. 68 RISD).

  11. Złożyć plusvalía municipal w ayuntamiento

    W ciągu sześciu miesięcy od śmierci, z możliwością przedłużenia do roku na wniosek (art. 110.2.b TRLRHL). Podatnikiem jest spadkobierca (art. 106.1.a). Stawka, współczynniki i ewentualne ulgi wynikają z ordenanza fiscal danego urzędu gminy obowiązującej na dzień śmierci; tam, gdzie grunt nie wykazuje wzrostu wartości, przeniesienie nie podlega opodatkowaniu.

  12. Zarejestrować akt oraz zaktualizować Catastro i media

    Złożyć akt wraz z dowodem złożenia deklaracji podatkowej w Registro de la Propiedad – bez tego dowodu dokument nie wywołuje skutku w żadnym rejestrze publicznym (art. 33 LISD). Odnotować zmianę właściciela w Catastro (art. 76.1 TRLRHL), a następnie przepisać polecenie zapłaty IBI, umowy na media i wspólnotę mieszkaniową na nowego właściciela.

Terminy biegnące od dnia śmierci
KrokTerminPodstawa prawna
Wystąpić o zaświadczenie o ostatniej woli i zaświadczenie ubezpieczenioweNie wcześniej niż 15 dni roboczych po śmierciProcedura Ministerstwa Sprawiedliwości; art. 12.2 RD 398/2007
Notarialne wezwanie do przyjęcia albo odrzucenia spadku30 dni kalendarzowych na odpowiedź powołanego spadkobiercy; żadne działanie nie wcześniej niż 9 dni od śmierciArt. 1005 i 1004 Código Civil
Dobrodziejstwo inwentarza, spadkobierca w posiadaniu spadku30 dni od dowiedzenia się o byciu spadkobiercą; inwentarz zaczyna się w ciągu 30 dni od wezwania i kończy w ciągu kolejnych 60Art. 1014 i 1017 Código Civil
Wystąpić o przedłużenie terminu podatku od spadkówW ciągu pierwszych 5 miesięcy okresu składania deklaracji; po tym terminie odrzucaneArt. 68.2 i 68.4 RISD
Złożyć i zapłacić podatek od spadków6 miesięcy od śmierci, z możliwością przedłużenia o kolejne 6 z odsetkamiArt. 67.1.a i 68 RISD; powstanie obowiązku art. 24.1 LISD
Złożyć plusvalía municipal6 miesięcy od śmierci, z możliwością przedłużenia do 1 roku na wniosekArt. 110.2.b TRLRHL
Złożyć Modelo 210 za dochód przypisanyW roku kalendarzowym następującym po roku powstania obowiązkuArt. 13.1.h, 24.5 i 28 TRLIRNR
Kto pobiera co po odziedziczeniu nieruchomości
PodatekPobieraCo go wywołuje
Podatek od spadków i darowizn (ISD)Comunidad Autónoma albo państwowa administracja podatkowa, gdy zmarły nie był rezydentemSama śmierć; powstanie obowiązku w tym dniu (art. 24.1 LISD)
Plusvalía municipal (IIVTNU)Ayuntamiento, na terenie którego leży nieruchomośćPrzeniesienie gruntu miejskiego wskutek śmierci (art. 106.1.a TRLRHL)
IBIAyuntamiento; fakturowanie prowadzi SUMA na większości obszaru prowincji AlicanteBycie właścicielem nieruchomości 1 stycznia (art. 63 i 75 TRLRHL)
Dochód przypisany nierezydenta (Modelo 210)Państwowa administracja podatkowaBycie właścicielem niewynajmowanej nieruchomości miejskiej (art. 13.1.h TRLIRNR)
Podatek od majątkuPaństwowa administracja podatkowa, stosując przysługujące przepisy regionalneHiszpański majątek posiadany 31 grudnia, powyżej kwoty wolnej i progu obowiązku deklaracji (art. 29, 28.Tres i 37 Ley 19/1991)

FAQ

Najczęściej zadawane pytania

Ile czasu mam na zapłacenie podatku od spadków od hiszpańskiej nieruchomości?

Sześć miesięcy od dnia śmierci (art. 67.1.a rozporządzenia wykonawczego do ISD, RD 1629/1991). Podatek powstaje w dniu śmierci (art. 24.1 Ley 29/1987), więc na bieg terminu nie ma wpływu to, kiedy spadkobiercy dowiedzieli się o śmierci, kiedy stwierdzono nabycie spadku za granicą ani kiedy gotowe były hiszpańskie dokumenty. Można uzyskać kolejne sześć miesięcy, ale tylko na wniosek złożony w ciągu pierwszych pięciu miesięcy (art. 68 RISD).

Czy mogę uzyskać przedłużenie i ile to kosztuje?

Tak, przedłużenie na okres równy pierwotnemu – kolejne sześć miesięcy – ale wniosek musi dotrzeć do właściwego urzędu w ciągu pierwszych pięciu miesięcy terminu składania deklaracji, wraz z zaświadczeniem o rejestracji zgonu i danymi wymienionymi w art. 68.2 RISD. Jeśli decyzja nie zostanie ogłoszona w ciągu miesiąca, przedłużenie uznaje się za udzielone (art. 68.3); wniosek złożony po upływie pierwszych pięciu miesięcy zostaje odrzucony bez wyjątku (art. 68.4). Przedłużenie biegnie od końca pierwotnych sześciu miesięcy i wiąże się z odsetkami za zwłokę aż do złożenia deklaracji (art. 68.6).

Czy muszę jechać do Hiszpanii, żeby podpisać przyjęcie spadku?

Nie. Mogą Państwo udzielić pełnomocnictwa przedstawicielowi w Hiszpanii, przed hiszpańskim konsulatem w swoim kraju, co nie wymaga legalizacji, albo przed miejscowym notariuszem, w którym to przypadku pełnomocnictwo wymaga apostille na podstawie konwencji haskiej z 1961 roku oraz tłumaczenia przysięgłego na hiszpański. Pełnomocnictwo musi wyraźnie obejmować przyjęcie spadku, dokonanie podziału i przydziału oraz podpisanie deklaracji podatkowych; ogólne pełnomocnictwo dotyczące majątku jest zwykle odrzucane. O treść pełnomocnictwa warto poprosić hiszpańskiego notariusza, zanim cokolwiek podpiszą Państwo na miejscu.

Kiedy mogę wystąpić o zaświadczenie o ostatniej woli?

Nie wcześniej niż po upływie piętnastu dni roboczych od daty śmierci, zgodnie z procedurą Ministerstwa Sprawiedliwości dla Certificado de Actos de Última Voluntad. Ten sam piętnastodniowy termin roboczy obowiązuje przy zaświadczeniu z rejestru umów ubezpieczenia na wypadek śmierci (art. 12.2 RD 398/2007), które wydaje się w maksymalnym terminie siedmiu dni roboczych od złożenia wniosku (art. 13.1). Dni robocze nie obejmują sobót, niedziel i dni ustawowo wolnych od pracy, w tym świąt regionalnych i lokalnych.

Jaką wartość hiszpański urząd skarbowy przyjmuje dla domu?

Wartość referencyjną Catastro nieruchomości na dzień śmierci, chyba że wartość zadeklarowana przez spadkobierców jest wyższa – wtedy podstawą jest wartość zadeklarowana (art. 9.3 LISD w brzmieniu nadanym przez Ley 11/2021). Gdy podstawą jest wartość referencyjna, urząd skarbowy nie może wobec niej prowadzić postępowania w sprawie weryfikacji wartości (art. 18.1 LISD). Gdy wartość referencyjna nie istnieje albo Catastro nie może jej zaświadczyć, podstawą jest wyższa z dwóch kwot – wartości zadeklarowanej i wartości rynkowej – podlegająca weryfikacji.

Czy mogę odliczyć hipotekę wciąż obciążającą nieruchomość?

Nie jako obciążenie majątku: hipoteki i zastawy wyraźnie nie obniżają wartości tego, co jest przenoszone (art. 12 LISD). To, co może podlegać odliczeniu, to sam dług zmarłego, jako dług, o ile jego istnienie potwierdza dokument urzędowy, dokument prywatny spełniający wymogi art. 1227 Kodeksu cywilnego, albo jest w inny sposób udowodnione, i pod warunkiem że nie jest należny spadkobiercom ani ich bliskim krewnym (art. 13.1). Rozróżnienie to ma znaczenie, ponieważ wymagane dowody są inne.

Dlaczego bank zablokował rachunki zmarłego?

Ponieważ pośrednik finansowy, który wydaje zdeponowane pieniądze lub papiery wartościowe przy przeniesieniu z powodu śmierci, odpowiada subsydiarnie za podatek od spadków (art. 8.1.a LISD i art. 19.1.a rozporządzenia). Ten sam artykuł pozwala bankowi wystawić czek bankowy obciążający depozyt wyłącznie w celu zapłacenia tego podatku od spadków, wystawiony na administrację podatkową, bez traktowania tego jako wydania środków. Aby wcześniej odebrać polisę na życie albo wierzytelności zmarłego, należy wystąpić o częściową decyzję wymiarową na poczet podatku (art. 35 LISD; art. 78 rozporządzenia).

Czy jako spadkobierca-nierezydent mogę skorzystać z walenckich przepisów regionalnych?

Tak. Gdy zmarły nie był rezydentem w Hiszpanii, spadkobiercom przysługuje prawo do przepisów Comunidad Autónoma, w której znajduje się majątek o największej wartości spośród hiszpańskiego spadku; gdy zmarły był rezydentem w danej Comunidad Autónoma, spadkobiercom niebędącym rezydentami przysługuje prawo do przepisów tego regionu (druga dyspozycja dodatkowa LISD). Od Ley 11/2021 uprawnienie to obejmuje również rezydentów krajów trzecich, a nie tylko UE i EOG. W przypadku domu na Costa Blanca oznacza to przepisy Comunitat Valenciana, których ulgi i bonificaciones ustala prawo regionalne i które omawiamy w naszym poradniku o walenckim podatku od spadków.

Co się dzieje, jeśli sześć miesięcy już minęło?

Należy złożyć deklarację i zapłacić, zanim skontaktuje się z Państwem urząd skarbowy. Deklaracja złożona po terminie bez wcześniejszego wezwania wiąże się z dopłatą 1% plus 1% za każdy pełny miesiąc opóźnienia, rosnącą do 15% plus odsetki za zwłokę po upływie dwunastu miesięcy, i wyklucza kary, które w innym wypadku mogłyby mieć zastosowanie (art. 27.2 LGT); dopłatę obniża się o 25%, gdy ją i podatek zapłaci się na warunkach art. 27.5. Gdy administracja podejmie formalny krok w kierunku regularyzacji długu, ta droga się zamyka i możliwe stają się kary.

Czy plusvalía municipal płaci się przy dziedziczeniu?

Tak, i płaci ją spadkobierca: przy przeniesieniu nieodpłatnym podatnikiem jest osoba nabywająca grunt (art. 106.1.a TRLRHL). Zgłasza się ją do ayuntamiento w ciągu sześciu miesięcy od śmierci, z możliwością przedłużenia do roku na wniosek podatnika (art. 110.2.b). Stawki, współczynniki i ulgi ustala każdy urząd gminy w swojej ordenanza fiscal, więc żadna liczba nie obowiązuje jednolicie na całej Costa Blanca; tam, gdzie grunt nie wykazuje wzrostu wartości, przeniesienie w ogóle nie podlega opodatkowaniu.

Czym jest przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza i czy powinienem z niego skorzystać?

To przyjęcie spadku, które ogranicza odpowiedzialność spadkobiercy do wartości spadku, tak że długi zmarłego nie mogą sięgnąć własnego majątku spadkobiercy. Może z niego skorzystać każdy spadkobierca, nawet jeśli zakazał tego spadkodawca (art. 1010 CC); oświadczenie składa się przed notariuszem (art. 1011) albo, z zagranicy, przed hiszpańskim urzędnikiem konsularnym działającym jako notariusz (art. 1012), a skutek wywołuje wyłącznie wraz z wiernym inwentarzem (art. 1013). Terminy są krótkie – trzydzieści dni dla spadkobiercy będącego w posiadaniu spadku (art. 1014), inwentarz rozpoczynający się w ciągu trzydziestu dni od wezwania i kończący się w ciągu kolejnych sześćdziesięciu, przedłużalny przez notariusza, ale nigdy ponad rok (art. 1017) – a uchybienie im z winy oznacza przyjęcie proste i bezwarunkowe (art. 1018).

Co muszę zgłaszać co roku, gdy dom stanie się mój?

Modelo 210 za dochód przypisany od niewynajmowanej nieruchomości, w wysokości 2% wartości katastralnej albo 1,1%, gdy wartości w danej gminie zrewidowano w tym roku lub w ciągu poprzednich dziesięciu, proporcjonalnie do dni posiadania (art. 13.1.h i 24.5 TRLIRNR; art. 85 LIRPF), opodatkowany stawką 24% albo 19% dla rezydentów UE i kwalifikujących się rezydentów EOG (art. 25.1.a) i składany w roku kalendarzowym następującym po roku powstania obowiązku. Do tego coroczne IBI naliczane przez ayuntamiento na tego, kto jest właścicielem nieruchomości 1 stycznia (art. 63 i 75 TRLRHL), oraz podatek od majątku, gdy deklaracja jest wymagana (art. 5.Uno.b, 28.Tres, 29 i 37 Ley 19/1991).

Gdzie znajduje się nieruchomość?

Powiązane poradniki

Powiązane usługi

Źródła

Ostatnia aktualizacja: 2026-09-10